Hunter-gatherer 

จดหมายฟ้องมนุษย์ต่างดาว

ตอน Hunter-gatherer


เพื่อนต่างดาวที่รัก


สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคนเริ่มปรากฏตัวบนโลกของผมเมื่อหลายล้านปีก่อน เราหากินโดยเป็นนักล่าและเก็บของ (hunter-gatherer) นั่นคือเราล่าสัตว์เก็บพืชผลไม้ที่ขึ้นในป่าเป็นอาหาร เราทำอย่างนี้มาหลายล้านปี จนกระทั่งใครคนหนึ่งคิดได้ว่า เอ๊ะ! ทำไมเราไม่จับสัตว์มาเลี้ยงในกรง เมื่อพวกมันแพร่พันธุ์ เราก็จับมันกินต่อไปเรื่อยๆ ไม่ต้องออกไปล่าสัตว์ให้เหนื่อยและเสี่ยงอันตราย

ส่วนพืชผลไม้ เราก็ปลูกเอง ถางป่าพรวนดิน ขุดหลุมหยอดเมล็ดพืช เมื่อมันโตออกผล เราก็รอกินที่ต้นได้เลย ไม่ต้องเดินหาให้เมื่อย

นี่ก็คือจุดเริ่มต้นของปศุสัตว์และเกษตรกรรมบนโลก

ระบบเกษตรกรรมทำให้อาหารพอเพียง ชีวิตสบายขึ้นมาก เพราะเราเก็บข้าวในยุ้งฉาง ตุนอาหารไว้กินได้ในฤดูหนาวหรือช่วงที่ธรรมชาติแปรปรวน

เกิดเป็นคนก็ฉลาดอย่างนี้แหละ!

เราทำอย่างนี้มาสองหมื่นกว่าปี ตั้งแต่การปลูกเมล็ดพืชป่า ข้าวสาลี ถั่ว บาร์ลีย์ ฯลฯ เราเริ่มปลูกข้าวราวหนึ่งหมื่นกว่าปีก่อน เราเริ่มเลี้ยงสุกรราวหนึ่งหมื่นห้าพันปีก่อน ตามด้วยแกะ วัว ควาย

จนเมื่อคนมารวมกันเป็นสังคมใหญ่ขึ้น ก็มีใครคนหนึ่งว่า ทำไมเราไม่ผลิตของออกมามากๆ แล้วขาย

เป็นที่มาของระบบอุตสาหกรรม คราวนี้เราไม่มองแค่การมีกินมีใช้แล้ว เรามองที่ผลกำไรและความร่ำรวยส่วนบุคคล

มาถึงศตวรรษนี้ เราผลิตสินค้าได้มากจนถึงจุดที่สินค้ามีมากกว่าความต้องการ เราก็สร้างความต้องการเทียมขึ้นมา แล้วกระตุ้นให้คนซื้อโดยไม่จำเป็นต้องใช้หรือบริโภคสินค้านั้นๆ พูดง่ายๆ คือจะซื้อไปทิ้งๆ ขว้างๆ ก็ตามสบาย

แต่อยู่ดีๆ ทำไมคนจึงจะซื้อของไปทิ้งเล่า? วิธีง่ายที่สุดก็คือใช้ความโลภ โดยใช้ระบบการตลาดและโฆษณาทำหน้าที่กระตุ้นความอยากของคน

ระบบการตลาดแบบนี้ทำให้เราสามารถเปลี่ยนดินเป็นดาว  ‘ปั่น’ มูลค่าสินค้า เพราะมันเป็นการผลิตสินค้าไม่ใช่เพื่อให้บริโภค แต่เพื่อให้ซื้อ

นี่เป็นโจทย์คนละข้อกันแล้ว จากยุค hunter-gatherer อาหารจากป่ามาเป็น hunter-gatherer บริโภคนิยม

คำถามคือถึงตอนนี้ ใครเป็น hunter-gatherer? ชาวบ้านหรือนายทุน?



ในโลกของผม มีประเทศหนึ่งที่ชาวโลกมองด้วยความชื่นชม ทั้งในด้านวินัย ความรักชาติ ความสุนทรีย์ คุณภาพชีวิต อาหารการกิน ศิลปะ ทุกอย่างลงตัว ก็คือประเทศญี่ปุ่น

เครื่องดื่มที่พวกเขานิยมคือชาเขียว เป็นพืชชนิดหนึ่ง ใบของมันมีฤทธิ์ที่ดีต่อระบบประสาท เอามาชงน้ำได้เป็นน้ำชาเขียว รสขมแต่ดื่มแล้วหอมชื่นใจ เป็นเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ คนญี่ปุ่นดื่มชาเขียวกันเป็นเรื่องเป็นราว มีพิธีชงชาดื่มชาโดยผสมผสานศิลปะและการนั่งสมาธิแบบเซนเข้าไปด้วย

สำหรับประเทศที่ผมอยู่ แต่ไหนแต่ไรไม่เคยนิยมดื่มชาเขียว เราชอบเหล้ามากกว่า แต่ทันใดนั้นเราก็เกิดฮิตดื่มชาเขียวขึ้นมาทันที เพราะการตลาดแบบเปลี่ยนดินเป็นดาว

แต่เราพัฒนาไปไกลจากพวกญี่ปุ่นหลายปีแสง เพราะขณะที่คนญี่ปุ่นดื่มชาเขียวเพื่อสุขภาพ คนบ้านผมดื่มชาเขียวเพื่อชิงโชค

ถึงตอนนี้คุณก็คงสงสัยแล้วว่า อะไรคือการชิงโชค

หลักการของมันก็คือการซื้อลอตเตอรี (แปลง่ายๆ ว่าการพนันที่ถูกต้องตามกฎหมาย) นั่นคือทุกครั้งที่ซื้อสินค้าเท่ากับซื้อลอตเตอรีไปในตัว รางวัลอาจเป็นทอง บ้าน รถยนต์ สมาร์ทโฟน ก็แล้วแต่เราเห็นว่าชาวบ้านอยากได้อะไร

คุณอยากถูกรางวัลใช่ไหม? คุณซื้อชาเขียวหนึ่งขวด เปิดฝาออก ถ้าภายในฝาพิมพ์ว่าคุณได้รางวัล ก็เอาฝาขวดไปแลกรางวัล บางแคมเปญบนฝาขวดอาจมีหมายเลขหรือสัญลักษณ์อะไรก็แล้วแต่ เมื่อถึงเวลา บริษัทก็จับฉลาก ถ้าปรากฏเป็นเบอร์คุณ คุณก็ไปรับรางวัล

ต่างจากลอตเตอรีกระดาษคือ ลอตเตอรีชนิดนี้กินได้

ถามว่าใครเป็น hunter-gatherer? ชาวบ้านหรือนายทุน?

บางทีคำตอบคือ hunter คือนายทุน และ gatherer ก็คือชาวบ้านที่เก็บชิ้นส่วนชิงโชค

นอกจากชาเขียว เราก็มีเครื่องดื่มชูกำลัง พวกนี้เป็นสารกระตุ้น ดื่มแล้วมีแรงเล่นป๊อกเด้งได้ทั้งคืน น้ำอัดลมที่ดื่มแล้วเท่ วงการนี้ก็มี hunter หลายเจ้า ก็ต้องแย่งลูกค้ากัน แล้วมีวิธีไหนที่ดีกว่าการชิงโชคล่ะ?

คุณอาจอยากถามว่า เราชิงโชคแต่เฉพาะเครื่องดื่มหรือ หามิได้ สินค้าอื่นๆ ก็สามารถใช้กรรมวิธีชิงโชคได้ ตั้งแต่ยาสีฟัน น้ำมันพืช กาแฟกระป๋อง กางเกงยีน นาฬิกา มอเตอร์ไซค์ ฯลฯ

สมัยผมเป็นเด็กอายุราว 5-6 ขวบ ผงซักฟอกยี่ห้อหนึ่งออกกลยุทธ์ชิงโชคที่ดังสนั่นเมือง hunter เจ้านี้บรรจุการ์ดภาพเครื่องใช้ไฟฟ้า, ทอง, รถจักรยานยนต์ และรถยนต์ ในกล่องผงซักฟอก ภาพสินค้าเหล่านี้พิมพ์อย่างละสี่สี เพื่อให้ลูกค้าสะสม หากสะสมรางวัลชนิดใดชนิดหนึ่งครบสี่สี ก็นำไปแลกรางวัลตามภาพได้ทันที

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ชาวบ้านพากันแห่ไปซื้อผงซักฟอกยี่ห้อนี้ แกะกล่องเทผงซักฟอกใส่กะละมังและโอ่ง แล้วสะสมการ์ด กลายเป็นกระแสคลั่งไปทั้งประเทศ ทุกคนพูดถึงแต่เรื่องนี้ ทุกคนอยากรวย

ในเวลานั้นผงซักฟอกในแต่ละบ้านมากพอใช้ได้หลายปี

ถ้าเราไม่เรียกว่านี่คือการมอมเมาครั้งใหญ่ในรอบศตวรรษ ก็ไม่รู้จะเรียกมันว่าอะไรได้อีก



ผ่านมาครึ่งศตวรรษ เรายังมีการสะสม ‘การ์ดสี่สี’ แบบนี้อีก ในรูปแบบต่างๆ เครื่องมือขับเคลื่อนคือความโลภตัวเดียวล้วนๆ

จากการ์ดสี่สีกลายเป็นแจกทองทุกวันต่อกันหกสิบวัน แจกสมาร์ทโฟนวันละสิบเครื่อง แจกทองคำทุกชั่วโมง ทุกวัน

นี่คือความบ้าคลั่งที่ผู้ปกครองประเทศเลือกหลับตามองไม่เห็น ทั้งที่มันคือการพนันในรูปแบบที่อาจมีอันตรายกว่าการเข้าบ่อนที่ชายแดนเสียอีก มันรุกเข้ามาในบ้านของเราโดยตรง

มันอาจมีอันตรายกว่าการพนัน เพราะคนไม่คิดว่ามันคือการพนัน

เห็นไหมว่าเราวิวัฒนาการจาก gatherer เก็บของป่ามาเป็น gatherer เก็บชิ้นส่วนชิงโชคได้อย่างงดงาม จนแม้ ชาร์ลส์ ดาร์วิน ก็คาดไม่ถึง!

สายเกลียวดีเอนเอของเราเปลี่ยนจาก A C G T เป็น G R E E D เรียบร้อยแล้ว

ในกรณีของชาเขียวและเครื่องดื่มชูกำลัง คนไม่สามารถซื้อชาเขียวมาเทใส่กาละมังแล้วเก็บไว้ดื่มในอีกห้าปีข้างหน้า ต้องดื่มเลย กลายเป็นการสร้างปัญหาใหม่คือปัญหาด้านสาธารณสุขของประเทศ

อย่างไร?

ก็อย่างที่ผมบอก ชาเขียวที่ญี่ปุ่นมีรสขม แต่ชาเขียวในประเทศผมหวานเจี๊ยบ เพราะคนบ้านผมไม่ชอบเสพของขม ชาเขียวของเราจึงหวานจนมดตอม อ๋อ! ไม่ต้องคิดซับซ้อน ชาเขียวบ้านเราก็เป็นพันธุ์คล้ายๆ ในญี่ปุ่นนั่นแหละ แต่เราเติมน้ำตาลลงไปไงครับ กินขมๆ ทำไมในเมื่อเรามีน้ำตาลเยอะแยะ ราคาถูกและฟอกสีด้วยเคมีสวยงาม

มีคนเคยวัดปริมาณน้ำตาลในชาเขียวประเทศผม ขวดหนึ่งมีน้ำตาลกว่า 10% เทียบเท่าน้ำตาลทราย 13-14 ช้อนชา มากกว่าสองเท่าของปริมาณที่ร่างกายมนุษย์ควรได้รับในหนึ่งวัน

ถ้าดื่มสองขวดก็ได้สี่เท่า ก็คูณเลขเอาเอง

ดังนั้นชาเขียว ‘เพื่อสุขภาพ’ ในบ้านผมสามารถทำให้ผู้ดื่ม ‘เสียสุขภาพ’ เป็นเบาหวานได้ง่ายๆ

น้ำอัดลมก็เช่นกัน มันไม่ได้อัดลม มันอัดน้ำตาล! บางยี่ห้อมีน้ำตาล 11-12 ช้อนชาต่อขวด จนมันควรมีชื่อเรียกที่ถูกว่า น้ำอัดน้ำตาล

ถ้าดื่มเพื่อชิงโชค อยากสะสมฝาขวดมากๆ ก็อาจได้โชคสองชั้นคือได้นอนโรงพยาบาลเร็วขึ้น

บางรายอาจโชคดีขั้นแจ็คพ็อต ได้ตัดขา-ตาบอดเพราะเบาหวานกำเริบ

แล้วทำไมผู้ผลิตจึงทำอย่างนั้น?

ก็เพราะ hunter สายพันธุ์นี้ไม่แคร์ไงเล่า

พวกเขาสามารถใส่สารเคมีอันตรายในอาหารให้ชาวบ้านกิน ผักสดติดฉลาก ‘ปลอดสารพิษ’ ที่ราคาแพงว่าผักทั่วไป ก็อุดมด้วยสารพิษ

hunter ไม่แคร์!

และสิ่งที่น่ากลัวไม่แพ้ปัญหาสุขภาพก็คือทัศนคติที่เรากำลังปลูกฝังให้เด็ก

ลองคิดดูว่า ถ้าพ่อแม่ซื้อสินค้าชิงโชคอย่างนี้บ่อยๆ เด็กในบ้านนั้นจะโตขึ้นเป็นคนอย่างไร

ไม่ต้องเป็นไอน์สไตน์ก็รู้ว่า เด็กย่อมโตขึ้นเป็นคนชอบการพนัน

สังคมที่เด็กคิดว่าการพนันเป็นเรื่องโอเคไม่โอเคแน่ๆ!

ในทางกฎหมายการชิงโชคเสี่ยงดวงแบบนี้เข้าข่ายการพนันที่ต้องขออนุญาตตามกฎหมาย แต่ก็เหมือนสถานอาบอบนวด ทุกอย่างมีข้อยกเว้นเสมอ

คุณคงอยากถามว่า แล้วทำไมทางการถึงอนุญาต?

ก็เพราะพวกเขาไม่แคร์เหมือนกัน

เอ้า! Cheers! ดื่มชาเขียวเพื่อสุขภาพของเรา

เติมเครื่องดื่มชูกำลังเข้าไปสักหน่อยก็ดี มันมีวิตามิน


จากเพื่อนต่างดาวของคุณ

วินทร์ เลียววาริณ

www.winbookclub.com

22 เมษายน 2560

ส่งต่อให้เพื่อน :  
 
 
 
ความเห็นที่ 1
sharing 23-04-2017 22:24

แปลกจริงๆที่บ้านเรารับชาเขียวมาแล้วใส่น้ำตาล ตั้งแต่วันแรกที่เหยียบแดนอาทิตย์ เวลาผ่านไปนานปี ตอนนั้นและตอนนี้ คนญี่ปุ่น ก็ยังดื่มชาเขียวเพื่อสุขภาพ หรือชาจีน ไม่ว่าร้อนหรือเย็นที่ขายตามตู้ก็ไม่มีการใส่น้ำตาล

เมื่อต้นเดือนตอนที่เดินทางไปถึงโตเกียว ลืมไป กด Royal Milk Tea แบบกระป๋องในเครื่องก่อนจะขึ้นรถไฟเข้าโตเกียว หลังจากเลิกใส่น้ำผึ้งในชาเล็กน้อยมาเกือบสองปี พอกิน Royal Milk Tea แบบกระป๋อง ทำไม หวานจังทั้งที่สมัยที่ยังกินชาใส่นม และน้ำผึ้งกลับไม่รู้สึก ตอนนี้กินชาฝรั่งใส่นมไม่ได้อีกแล้ว โชคดีไปอย่าง

เคยกินชาญี่ปุ่นที่ร้านอาหารญี่ปุ่นที่คนไทยเป็นเจ้าของ เอามาเสริฟตกใจ หวานจ๋อย ถึงได้รู้ว่า ชาเขียวบ้านเราต้องใส่น้ำตาล งง เหมือนกัน เหมือนบอกพ่อว่า เอาน้ำตาลใส่น้ำชาจีนแก่ ที่พ่อชงให้กิน พ่อมีชีวิตอยู่คงตกใจแน่

 
 
 
แสดงความเห็น
 
 
Email
 
Password
 
 
    
 
หนอนในตะกร้า (รวมบทความทั้งหมด)
 
Hunter-gatherer
ยืดเรื่อง
ของเล่น
“คนรวยทำอะไรก็ไม่น่าเกลียด”
จดหมายถึงเพื่อนต่างดาว ตอน : มิจฉาทิฐิ
เกย์คืออาชญากรรม!
วงจร
sidekick
กบเหลา
pH
สิงโตภูเขากับฉลาม
อาคารที่สำคัญที่สุดในโลก
บัญชี-วิต
อาชีพสุดท้าย
มักง่าย
ปลาตรงต่อเวลากว่าคน
หนึ่งชั่วโมง
A-D
เส้นสายลายชีวิต
สิ่งที่ดีสำหรับเรา
ถ่ายรูปชีวิต
ติดดอย
ธาตุแท้
ปากหนัก
คนบ้างาน
สัญชาติ : Minimalist
ราโชวาท
คนไทยทั้งปวง
หยดน้ำใสหนึ่งหยด สองหยด สามหยด...
Bad Bad Boss
ยืมหัว
ผู้ปิดบอลหลังพระ
คนมองเห็นอนาคต
แมวดำแมวขาว
เรื่องของนาจัต
เหนือเส้นชัย
ทลายกำแพง
ผ่าตัดรักษาวิสัยทัศน์
ปล่อยนะ
ข่มขืน = ประหาร?
เข็นลูกขึ้นภูเขา
กล้าทำกล้ารับ
1 เปอร์เซ็นต์ของความเป็นไปได้
ชีวิตรุงรัง
ลูกค้าเล็ก
เขม่าที่เกาะหัว
เดินดุ่มๆ เข้าไป
ความลับของรหัส ฉ.
ข้ามช็อต
มูลค่าจริง