วิล เคน ลาออกจากตำแหน่งนายอำเภอเมืองแฮดลีย์วิลล์ เขตนิว เม็กซิโก เขากับ เอมี ภรรยาที่เพิ่งแต่งงานกันตกลงใจอพยพไปอยู่ที่เมืองอื่น เขาตั้งใจจะเปิดร้านขายของสักร้าน ใช้ชีวิตที่เหลืออย่างสมถะ หลังจากเป็นผู้รักษากฎหมายมานานปี  

อีกเหตุผลหนึ่งที่เขาเลิกถือปืนเป็นเพราะเอมีเป็นชาว pacifist ชาวลัทธินี้ไม่เชื่อว่าความรุนแรงสามารถแก้ปัญหาใดๆ ได้ ไม่เห็นด้วยกับสงครามและความรุนแรงทุกรูปแบบ

ก่อนเดินทางออกจากเมืองทางรถไฟ เขาได้รับข่าวชิ้นหนึ่งที่รบกวนจิตใจเขาอย่างยิ่ง อาชญากรนาม แฟรงก์ มิลเลอร์ กำลังเข้าเมืองแฮดลีย์วิลล์ โดยมากับรถไฟเที่ยวเที่ยงตรง

แฟรงก์ มิลเลอร์ เป็นคนร้ายที่เขาส่งเข้าคุกเอง ความจริงมิลเลอร์ต้องโทษแขวนคอ แต่รอดมาได้เพราะช่องโหว่ทางกฎหมายอย่างเหลือเชื่อ แฟรงก์ มิลเลอร์ ประกาศกับทุกคนอย่างโจ่งแจ้งว่าจะมาฆ่า วิล เคน เพื่อแก้แค้น และจะฆ่าทุกคนที่ขัดขวาง

คนร้ายสามคนในแก๊งมารับตัวแฟรงก์ที่สถานีรถไฟ หลังจากนั้นวายร้ายทั้งสี่ก็กร่างเข้าเมืองโดยไม่กลัวหน้าอินทร์หน้าพรหม

เคนอยากเดินทางไปกับภรรยาตามกำหนดเดิม แต่ใจเป็นห่วงว่าคนร้ายจะปล้นและทำร้ายชาวบ้าน เขาไปหาเพื่อนและชาวบ้านหลายคนเพื่อหาทางหยุดแก๊งวายร้ายนี้ แม้กระทั่งต้องไปขัดจังหวะพิธีศาสนาในโบสถ์วันอาทิตย์ แต่ไม่มีใครสนใจช่วยเขาสู้กับโจร แม้แต่ผู้ช่วยนายอำเภอก็ไม่เล่นด้วยกับเขา เพราะเคนไม่ได้เสนอชื่อผู้ช่วยให้เป็นนายอำเภอคนต่อไป

เคนไปเตือนคนรักเก่าของเขาชื่อ เฮเลน ซึ่งเคยเป็นคนรักของมิลเลอร์ เขารู้ว่าแฟรงก์จะทำอันตรายหล่อนแน่ เฮเลนก็ตัดสินใจจากเมืองไป

เอมีไม่เชื่อสิ่งที่สามีหล่อนกำลังจะทำ ยื่นคำขาดต่อสามีว่า หล่อนจะเดินทางจากเมืองไปกับรถไฟเที่ยวเที่ยงตรง ไม่ว่าเขาจะไปด้วยหรือไม่

ขณะเดียวกัน คนทั้งเมืองก็ต้องการให้เคนจากไปเสีย จะได้ไม่มีเรื่อง แม้แต่เพื่อนๆ ของเขาก็คิดแบบเดียวกัน พวกเขาเชื่อว่าหากเคนไม่อยู่ในเมือง คนร้ายก็คงไม่ทำอะไรใคร แต่เคนไม่คิดเช่นนั้น นายอำเภอคนนี้รู้จักสันดานอาชญากรกลุ่มนี้ดี

เมื่อไม่มีใครช่วยเขาสู้กับคนร้ายเพราะความกลัวและ “ธุระไม่ใช่” นายอำเภอเคนก็ตัดสินใจดวลปืนกับวายร้ายทั้งกลุ่มด้วยตัวคนเดียว

นี่คือภาพยนตร์คลาสสิกขาวดำเรื่อง High Noon (1952) เป็นหนังยิ่งใหญ่อันดับที่ 27 ของสถาบันฟิล์มอเมริกัน หนังอายุครบรอบหกสิบปีในปีนี้ แต่มันยังคงทันสมัยอยู่ เพราะ High Noon สะท้อนสภาพสังคมที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลงมาตั้งแต่ยุคคาวบอย

รักษาชีวิตไว้ก่อน หลักการว่ากันทีหลัง!

หรือวลีที่คนบ้านเราใช้มาตลอดศก “ธุระไม่ใช่”

รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง

เราเห็นภาพนี้ชัดอย่างยิ่งทุกครั้งที่อำนาจใหม่เข้าครองประเทศ ไม่ว่าอำนาจนั้นจะชอบธรรมหรือไม่ ระบบราชการและระบบอื่นๆ จะโค้งรับอำนาจนั้นเหมือนเศษเหล็กถูกแม่เหล็กดูด ไร้แรงต่อต้านขัดขืน

ผู้รักษากฎหมายโค้งคำนับคนถ่อยที่ซื้อเสียงจนเป็นรัฐมนตรีเป็นภาพที่เราเห็นจนชินตา

คอร์รัปชันก็คอร์รัปชันไป “เราทำอะไรพวกเขาไม่ได้”

โกงก็โกงไป “เราทำอะไรพวกเขาไม่ได้”

จะแก้กฎหมายเพื่อตัวเองก็แก้ไป “เราทำอะไรพวกเขาไม่ได้”

“ธุระไม่ใช่”!

ก็น่าจะเข้าใจได้ ใครเล่าจะหาญกล้าสู้พลังอาทิตย์เจิดจ้ายามเที่ยงวัน พลังที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในพิภพ?

สังคม ‘ช่างหัวมัน’ เป็นสังคมอ่อนแอ เพราะคนดีท้อแท้ ยอมให้คนชั่วครองเมือง สิ่งสำคัญที่สุดในการรักษาคุณค่าของสังคม ก็คือการไม่อนุญาตให้คนชั่วปกครองสังคม

สัจธรรมก็คือ ถ้าคนดีไม่ยอมต้านคนชั่ว สังคมก็ล้มครืนในท้ายที่สุด

แต่ความจริงคือ เมื่อผลตอบแทนสูงพอ คนไม่น้อยก็ยินดีขายตัว กระทั่งทำลายบ้านตัวเอง และนี่ก็คือโศกนาฏกรรมของทุกสังคมทุกสมัย

นานๆ ทีเราจะเห็นชาวบ้านตัวเล็กๆ หาญสู้อำนาจยิ่งใหญ่ เช่น มหาตมะ คานธี ผู้หาญสู้จักรวรรดิอังกฤษ, เนลสัน แมนเดลา กับ ออง ซาน ซูจี ผู้ท้าทายอำนาจรัฐในคุก หรือในบ้านเรา ยายไฮ ขันจันทา ผู้ต่อต้านอำนาจรัฐที่ไม่เป็นธรรมนานสามสิบกว่าปี, ชาวบ้านป่าที่ต่อต้านการทำลายป่าของกลุ่มนายทุน ฯลฯ

คนเหล่านี้ทำให้เรายังมีความหวัง

วิล เคน ประจันหน้ากับแก๊งวายร้าย หนึ่งต่อสี่ เขาต้องยิงเร็วเป็นสี่เท่าหากเขาต้องการมีชีวิตรอด แต่ แฟรงก์ มิลเลอร์ ไม่ใช่หมู แฟรงก์ มิลเลอร์ เป็นนักเลงปืนมีชื่อเช่นกัน

กลางแดดเที่ยงของเมืองน้อยที่ทุกคนหลบซ่อนในที่ปลอดภัย นายอำเภอกำลังรักษาความเที่ยงตรงของกฎหมาย โอกาสรอดของเขาริบหรี่ เขาอาจจัดการคนร้ายได้สักสองคน หรือสาม แต่ไม่ใช่ทั้งสี่คนในเวลาเดียวกัน

หยดเหงื่อซึมบนหน้าผากและแผ่นหลัง อากาศร้อนจัด แต่ใจของทุกคนร้อนกว่าแดด

ทั้งสองฝ่ายประสานตากัน แล้วในพริบตานั้น ชายห้าคนก็ชักปืน เสียงปืนกังวานหลายนัดซ้อน

เอมีผู้กำลังรอสามีบนรถไฟตัดสินใจลงจากรถไปหาเขาทันทีที่ได้ยินเสียงปืน หล่อนพบคนร้ายสองคนนอนตายกลางพื้นฝุ่น เคนยิงโจรตายไปสอง ตัวเขาเองก็ถูกยิงบาดเจ็บ

เอมีเห็นคนร้ายคนที่สามกำลังจะยิงสามี หล่อนยิงคนร้ายจากด้านหลังล้มลง แม้จะขัดแย้งกับความเชื่อลัทธิ Pacifism ของหล่อน

มิลเลอร์จับหล่อนเป็นตัวประกัน แต่เอมีดิ้นหลุด เคนยิงมิลเลอร์ตาย

นายอำเภอรอดชีวิตมาได้ และเรียนรู้ว่า การรักษาเมืองยากเย็นกว่าแค่การปราบโจร

เคนพาภรรยาจากเมืองไปกับรถไฟขบวนเที่ยงตรง แต่ไม่ก่อนที่เขาเหวี่ยงตรานายอำเภอทิ้งบนพื้นดิน ฝุ่นตลบลอยขึ้นมาเมื่อตราเหล็กนั้นจมดิน ฝุ่นเกาะตรากฎหมายเป็นคราบดวง

วินทร์ เลียววาริณ

www.winbookclub.com

12 พฤษภาคม 2555

คมคำคนคม

A judge is a law student who marks his own examination papers.

ผู้พิพากษาคือนักศึกษาวิชากฎหมายที่ให้คะแนนสอบของตัวเอง

H. L. Mencken (1880 - 1956)