บทสัมภาษณ์ วินทร์ เลียววาริณ
 
สัมภาษณ์นักศึกษาคณะสถาปัตยฯ มหาวิทยาลัยศรีปทุม
 

คำถามจากนักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

Contemporary กับวรรณกรรมไทย


ถาม : ในความคิดของท่าน ท่านให้คำจำกัดความคำว่า Contemporary ว่าอย่างไร

ตอบ : Contemporary เป็นการแสดงออกหรือสะท้อนตัวตนของงานศิลปะในยุคสมัยของผู้สร้างสรรค์งานนั้นๆ ในงานวรรณกรรม การสะท้อนปัญหาและวิถีความเป็นอยู่ของยุคนั้นก็คืองานเขียนร่วมสมัย อาจกล่าวได้ว่า หากวรรณกรรมมีหน้าที่ หน้าที่หนึ่งของมันก็น่าจะเป็นการสะท้อนสังคมร่วมสมัยออกมา เช่นเดียวกับที่ศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหงที่สะท้อนสังคมไทยในยุคสุโขทัย เป็นต้น

เป็นที่น่าสังเกตว่า วิถีชีวิตของผู้คนย่อมเปลี่ยนแปรไปตามกาลเวลา ความต้องการใหม่ ๆ เกิดขึ้นหรือถูกสร้างโดยกลไกทางการตลาด ทำให้ศิลปะร่วมสมัยเปลี่ยนไปด้วย ไม่ว่าทางที่ดีขึ้นหรือเลวลง (หรือทั้งสองอย่างผสมกัน) และไม่ว่าคนสร้างสรรค์งานรู้ตัวหรือไม่ว่าตนเองเป็นกลไกส่วนใดในสังคมนั้น

 

ถาม : คนส่วนมากเห็นว่างานในสาขาท่านเป็นงานที่มีลักษณะร่วมสมัย ท่านคิดว่างานของท่านเป็นเช่นนั้นหรือไม่ อย่างไร

ตอบ : โดยทั่วไปงานวรรณกรรมเป็นงานสะท้อนสังคม หรือเป็นการแสดงสภาพสังคมในยุคนั้น ไม่ว่างานเขียนนั้นเป็นงานเพื่อความบันเทิงอย่างเดียว หรือแม้กระทั่งนิยายอิงประวัติศาสตร์ในอดีตกาล หรืองานประเภทนิยายวิทยาศาสตร์ที่ใช้ฉากเหตุการณ์ในอนาคต ล้วนสามารถสะท้อนวิถีความเป็นอยู่ของคนปัจจุบัน ไม่ว่าคนเขียนรู้ตัวหรือไม่

ดังนั้นงานเขียนร่วมสมัยจึงน่าจะกินความกว้างกว่างานที่มีฉากหรือรูปลักษณะ หรือชีวิตผู้คนปัจจุบันอย่างเดียว ด้วยนัยนี้ จึงอาจกล่าวว่า งานเขียนส่วนใหญ่ของวินทร์ เลียววาริณเป็นงานร่วมสมัยอย่างแน่นอน

 

ถาม : ท่านคิดว่างานในสาขาวิชาของท่านควรมีความร่วมสมัยหรือไม่

ตอบ : จุดประสงค์ของงานเขียนนั้นต่างกันออกไปตามจุดประสงค์ของนักเขียน เช่น เขียนเพื่อความบันเทิง เพื่อการสื่อสารสาระบางประการ ฯลฯ บ้างก็ไม่แสดงออกซึ่งความร่วมสมัย บ้างก็แสดงออกอย่างชัดเจน ความเป็นงานร่วมสมัยเกิดขึ้นเมื่องานเขียนชิ้นนั้น ๆ สะท้อนหรือแสดงออกซึ่งตัวตนของผู้คนในยุคสมัยนั้น ไม่ว่าเป็นเจตนาของคนเขียนหรือไม่ก็ตาม คำว่า ควร หรือ ไม่ควร จึงไม่สลักสำคัญในนัยนี้

 

ถาม : งานของท่านชิ้นไหนบ้างที่มีความร่วมสมัยมากที่สุดและทำไมท่านถึงคิดเช่นนั้น ผลงานของใครในสาขาวิชาของท่านที่มีอิทธิพลต่อแนวความคิดในงานของท่านมากที่ สุด อย่างไร

ตอบ : งานเขียนของผมส่วนใหญ่เป็นงานสะท้อนปัญหาสังคมในยุคสมัยของคนเขียน ผลงานของนักเขียนหลายคนในอดีตจุดประกายให้ผมเกิดความรู้สึกอยากถ่ายทอดการ สะท้อนปัญหาสังคมออกมาโดยไม่รู้ตัว ยกตัวอย่างเช่นงานเขียนยุควรรณกรรมเพื่อชีวิต งานเขียนของ อาจินต์ ปัญจพรรค์, 'รงค์ วงษ์สวรรค์,  เสกสรรค์ ประเสริฐกุล, ลาวคำหอม, เสนีย์ เสาวพงศ์ ฯลฯ นักเขียนเหล่านี้ชี้ให้เห็นปัญหาของสังคมไทย ทั้งปัญหาชนบทและเมืองหลวง

 

ถาม : ในอนาคต งานในสาขาของท่านน่าจะมีการพัฒนา คลี่คลาย หรือแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงไปในลักษณะใด

ตอบ : ผมมองว่างานวรรณกรรมของไทยน่าจะมีการพัฒนาไปเป็นสากลมากขึ้น กล่าวคือเป็นงานร่วมสมัยแห่งโลก ไม่ใช่เฉพาะสังคมไทยเท่านั้น เหตุผลก็เพราะโลกเราเล็กลง และระบอบโลกาภิวัฒน์มาทดแทนสังคมเล็กๆ อย่างสมัยก่อน เป็นการเปลี่ยนแปลงที่หลีกเลี่ยงไม่พ้น