เล่าเรื่องเสียกรุงต่อนะครับ

ประตูเมืองเปิดออก พระสงฆ์สี่รูปก้าวออกไปอย่างสำรวม เบื้องหน้าคือกองทัพข้าศึก กลางสมรภูมิพม่ากับพิษณุโลก พระทั้งสี่รูปทำหน้าที่เจรจาสันติภาพ

หลังพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้สวรรคตและผลัดแผ่นดินในตองอู หัวเมืองต่าง ๆ รวมทั้งพระเจ้าแปรผู้พิฆาตพระสุริโยทัยก็พากันแข็งเมือง ไม่ยอมสวามิภักดิ์ต่อบุเรงนอง นอกจากนี้ก็มีปัญหาพวกมอญ

ขุนศึกบุเรงนองยกทัพไปตีเมืองแปร สำเร็จโทษพระเจ้าแปร หลังจากนั้นก็ปราบไปทีละเมือง หงสาวดี เมาะตะมะ อังวะ ไทยใหญ่ (เงี้ยว) ตามด้วยเชียงใหม่ เจ้าเมืองเชียงใหม่เห็นว่าสู้ไม่ได้ ก็ยอมเป็นประเทศราช

ใช้เวลาสิบห้าปีรวบรวมแผ่นดินอีกครั้ง จนเป็น ‘ผู้ชนะสิบทิศ’

เมื่อพม่ากลายเป็นหนึ่ง ก็ถึงเวลารุกยึดอยุธยา

พระเจ้าบุเรงนองตรัสว่า “เราจะสำรวจก่อนว่าอยุธยาพร้อมจะรบหรือไม่”

“อย่างไร?”

“โดยการขอช้างเผือก”

หลังสงครามยุทธหัตถีที่ทำให้พระสุริโยทัยสวรรคต อยุธยาก็ป้องกันเมืองให้เข้มแข็งขึ้น สร้างเสริมกำแพงและป้อม ปรับปรุงกองทัพ เปลี่ยนโครงสร้างกำแพงเมืองเป็นอิฐกับปูน สร้างเรือเพิ่ม คล้องช้างป่าเพื่อใช้เป็นพาหนะทำศึก ครอบครองช้างเผือกรวมทั้งสิ้นเจ็ดช้าง จนพระมหาจักรพรรดิได้รับถวายพระนามว่า พระเจ้าช้างเผือก

“พระองค์ทรงปรารถนาช้างเผือกหรือ?”

“หามิได้ เราไม่สนใจช้างเผือก แต่ช้างเผือกเป็นเครื่องวัดสัญญาณทางการเมือง ช้างเผือกเป็นสัญลักษณ์ของบุญญาธิการแห่งกษัตริย์ หากอยุธยายอมมอบช้างเผือกให้เรา ก็แสดงว่าอยุธยาไม่พร้อมจะรบ พระองค์จึงส่งสัญญาณยอมแพ้เรา หากไม่ยอมมอบช้างเผือกให้เรา ก็แสดงว่าอยุธยาพร้อมทำสงคราม”

บุเรงนองทรงส่งราชสาส์นมาขอช้างเผือก สมเด็จพระมหาจักรพรรดิทรงตอบปฏิเสธมาทางพระราชสาส์นว่า “ช้างเผือกย่อมเกิดสำหรับบุญบารมีของพระเจ้าแผ่นดินผู้เป็นเจ้าของ เมื่อพระเจ้าหงสาวดีได้บำเพ็ญธรรมให้ไพบูลย์ คงจะได้ช้างเผือกมาสู่บารมีเป็นมั่นคง อย่าได้ทรงวิตกเลย”

ส่งสาส์นไปแล้ว อยุธยาก็เตรียมรับศึกทันที

มิใช่เพราะพร้อมจะทำสงคราม หากเพราะรอยแค้นอยุธยากับพม่าฝังลึก ราชวงศ์สูญเสียพระสุริโยทัยกับพระบรมดิลก

แล้วสงครามก็อุบัติ

ในปี พ.ศ. ๒๑๐๖ พระเจ้าบุเรงนองทรงยกทัพห้าแสนเข้ามาทางด่านแม่ละเมา

ทัพพระเจ้าบุเรงนองแบ่งเป็นห้าทัพหลัก คือทัพพระมหาอุปราชา ทัพพระเจ้าอังวะ ทัพพระเจ้าแปร ทัพพระเจ้าตองอู และทัพหลวง แม่ทัพทั้งหมดเชื่อมสายโลหิตเดียวกัน จุดนัดพบคือเมืองตาก

“ตีอยุธยาครานี้ เราจะยกกำลังไปมากกว่าครั้งก่อน เราจะไม่ต้องขนเสบียงข้ามภูเขาเหมือนก่อน เพราะสามารถส่งเสบียงจากเชียงใหม่”

ฝ่ายอยุธยาคาดว่าพม่าจะยกทัพมาทางด่านเจดีย์สามองค์เหมือนครั้งก่อน จึงเตรียมกำลังรอรับที่นั่น ทว่าเมื่อเห็นทัพพม่าปรากฏที่ด่านแม่ละเมา ก็ตกใจ เพราะไม่ได้เตรียมรับ ผลก็คือทัพพม่าทะลวงเข้าสู่อาณาจักรอยุธยาอย่างรวดเร็ว ตีเมืองกำแพงเพชรแตกอย่างง่ายดาย

หลังยึดเมืองกำแพงเพชรแล้ว บุเรงนองตั้งมั่นที่กำแพงเพชร แล้วจัดสองทัพไป ทัพหนึ่งไปตีสุโขทัย เมืองสวรรคโลก เมืองพิชัย อีกทัพหนึ่งตีพิษณุโลก

พม่าตีเมืองสุโขทัย จับเจ้าเมืองได้ ส่วนเมืองสวรรคโลกและพิชัย เมื่อรู้ว่าเมืองสุโขทัยแตก ก็ยอมแพ้เป็นเมืองขึ้น

ทัพพม่าที่เหลือก็ยกไปล้อมเมืองพิษณุโลก

ทัพพิษณุโลกของพระมหาธรรมราชารักษาเมืองเป็นสามารถ แต่ศึกครั้งนี้ใหญ่หลวงเกินต้าน มิเพียงกำลังฝ่ายพิษณุโลกน้อยกว่า เมืองยังขาดเสบียง อีกทั้งเกิดไข้ทรพิษระบาด พระมหาธรรมราชาทรงรู้ดีว่าช้าหรือเร็วเมืองพิษณุโลกย่อมต้องแตก พิษณุโลกไม่มีทางเลือกนอกจากยอม ‘เจรจาสันติภาพ’

แต่สันติภาพมีราคาของมัน โดยเฉพาะกับฝ่ายที่เสียเปรียบทางยุทธศาสตร์

........................

ประตูเมืองพิษณุโลกเปิดออก พระสงฆ์สี่รูปก้าวออกไปหากองทัพพม่า เจรจาสันติภาพ

ทั้งสองฝ่ายทำข้อตกลง พระธรรมราชายังทรงครองเมืองพิษณุโลกดังเดิม แต่ถูกบังคับให้ถือน้ำกระทำสัตย์ เป็นประเทศราชของหงสาวดี ไม่ขึ้นต่อกรุงศรีอยุธยาอีกต่อไป

ข้อตกลงนี้หมายถึงพิษณุโลกต้องยกทัพสมทบไปตีกรุงศรีอยุธยาด้วย

เพื่อให้มั่นใจว่าพิษณุโลกจะรักษาคำพูด พระเจ้าบุเรงนองทรงขอทายาทของพระมหาธรรมราชา คือพระสุพรรณกัลยาและพระนเรศ (พระนเรศวร) พระชนมายุเก้าพรรษาไปเป็นองค์ประกันที่หงสาวดี

จากพิษณุโลก กองทัพพระเจ้าบุเรงนองรบชนะมาเรื่อย ๆ รุกคืบไม่หยุด ยึดป้อมค่ายต่าง ๆ มาทีละขั้น แล้วประชิดกรุงศรีอยุธยา

อยุธยาใช้กลยุทธ์ถ่วงเวลาให้ถึงฤดูน้ำหลาก โดยติดปืนใหญ่บนเรือรบ แล่นไปยิงทัพพม่า แต่พม่ามีเรือและปืนใหญ่มากกว่า ยิงทำลายเรือรบอยุธยาเกือบหมดสิ้น

กองทัพพม่ายึดป้อมนอกกรุง ได้แก่ ป้อมพระยาจักรีที่ทุ่งลุมพลี ป้อมจำปา และป้อมพระยามหาเสนาที่ทุ่งหันตราสำเร็จ ล้อมพระนครไว้สามด้าน ด้วยทัพท้ังหมด จากนั้นยิงปืนใหญ่เข้าไปในพระนครทุกวัน ชาวบ้านล้มตายไปมาก

หลังจากนั้นก็ส่งสาส์นไปถึงฝ่ายอยุธยาเพื่อ ‘เจรจาสันติภาพ’

........................

การเจรจาเกิดขึ้น ณ พลับพลาหน้าพระอุโบสถวัดพระเมรุราชการาม (วัดหน้าพระเมรุ) กับวัดหัสดาวาส ฝ่ายพม่ายื่นคำขาดว่า “มอบช้างเผือกสี่ช้างให้แก่เรา และส่งช้างให้เราปีละสามสิบตัว และเงินปีละสามร้อยชั่ง ยอมให้หงสาวดีรับสิทธิเก็บภาษีอากรในเมืองมะริด”

เช่นเดียวกับกรณีพิษณุโลก...

“พระเจ้าบุเรงนองทรงปรารถนาได้พระราเมศวรเป็นโอรสบุญธรรมไปประทับที่กรุงหงสาวดี”

‘โอรสบุญธรรม’ แปลว่าตัวประกัน

วงเจรจาเงียบงันไป

พระราเมศวรตรัส “ตกลง เราจะไปหงสาวดี ทว่าเราขอดินแดนที่ฝ่ายท่านยึดไว้คืนทั้งหมด”

พระเจ้าบุเรงนองทรงยอมคืนดินแดนเหล่านั้น แล้วยกทัพกลับ พร้อมพระราเมศวร และขุนนางสองคนคือพระยาจักรีกับพระสุนทรสงคราม

ระหว่างทางไปพม่า พระราเมศวรประชวรและสวรรคตที่เมืองแครง พระชนมายุ ๓๔ พรรษา พระเจ้าบุเรงนองจัดพิธีพระศพ พระราชทานเพลิง แล้วให้ทหารนำพระอัฐิ ส่งกลับไปที่กรุงศรีอยุธยา

สงครามช้างเผือกยุติ อยุธยาพ่ายแต่ไม่เสียเมือง

ทว่าพ่ายกับเสียเมืองแตกต่างกันอย่างไร?

ความสูญเสียพระราเมศวรเป็นชนวนสุดท้ายให้อยุธยาต้องหาพันธมิตร เป็นเวลาเดียวกับที่อาณาจักรศรีสัตนาคนหุตหรือล้านช้างคิดอย่างเดียวกัน

อันพระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุตมีพระนามว่า สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช โอรสของพระเจ้าโพธิสารแห่งกรุงศรีสัตนาคนหุต พระมารดาทรงเป็นพระธิดาของพระเจ้าเชียงใหม่ เมื่อพระเจ้าเชียงใหม่สวรรคต เหล่าเสนาบดีล้านนาขอให้พระไชยเชษฐาธิราชครองนครเชียงใหม่ ครองเมืองได้สองปี พระเจ้าโพธิสารสวรรคต พระไชยเชษฐาธิราชจึงปกครองล้านช้างต่อจากพระราชบิดา

อาณาจักรล้านช้างในสมัยของสมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช เจริญรุ่งเรืองอย่างยิ่ง แต่ก็หนีไม่พ้นเงาอำนาจของพม่า

ในรัชสมัยของพระองค์ พม่ายกทัพไปตีเมืองเชียงใหม่ ทำให้พระองค์เห็นว่า กรุงศรีสัตนาคนหุตล้านช้างร่มขาวหลวงพระบาง อยู่ใกล้กับพม่าเกินไป ในอนาคตพม่าอาจยกทัพมาตีได้ จึงทรงย้ายเมืองหลวงจากหลวงพระบาง มาสร้างเมืองหลวงแห่งใหม่คือเวียงจันทน์ ชื่อกรุงศรีสัตนาคนหุตล้านช้างร่มขาวเวียงจันทน์

พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชทรงคาดการณ์ไม่ผิดที่พม่าจะรุกราน แต่คาดไม่ถึงว่าพม่าจะรุกมาจนถึงเมืองหลวงใหม่ในปี พ.ศ. ๒๑๐๗ กวาดต้อนราษฎรและเชื้อพระวงศ์ชั้นสูงกลับไปพม่าจำนวนมาก ยามนั้นพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชมิได้ประทับอยู่ในพระนคร เมื่อทราบข่าว ก็ทรงพระพิโรธมาก

เป็นที่มาของยุทธศาสตร์เชื่อมสัมพันธ์กับกรุงศรีอยุธยา

ศัตรูของศัตรูคือมิตร

พระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุตส่งราชสาส์นถึงพระมหาจักรพรรดิ ขอพระราชทานพระเทพกษัตรีย์ พระราชธิดาพระองค์เล็กในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิกับพระสุริโยทัย

อยุธยาตกลง

ปี พ.ศ. ๒๑๐๘ พระมหาจักรพรรดิพระราชทานพระเทพกษัตรีย์แก่สมเด็จพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชแห่งอาณาจักรล้านช้าง พระมหาธรรมราชาแห่งพิษณุโลกส่งข่าวนี้ให้หงสาวดี พระเจ้าบุเรงนองจึงส่งคนมาซุ่มอยู่ที่ตำบลมะเริง  เมืองเพชรบูรณ์ ดักชิงตัวพระเทพกษัตรีย์ไปกรุงหงสาวดี

ข่าวพระเทพกษัตรีย์ถูกชิงตัวทำให้สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราชพิโรธยิ่ง เตรียมทัพไปตีเมืองพิษณุโลก แต่สมเด็จพระมหาจักรพรรดิทรงห้ามไว้

พระไชยเชษฐาธิราชทรงข่มพระทัย รอโอกาสที่เหมาะสม

ตอนนี้ยังไม่ถึงเวลา

มิเพียงพิษณุโลกเป็นศัตรูกับอยุธยา ยังสร้างศัตรูใหม่คือ ล้านช้าง

ปีถัดมาสมเด็จพระมหาจักรพรรดิผู้ตรอมพระทัย ทรงเหน็ดเหนื่อยมานานแล้ว กอปรกับการสูญเสียอัครมเหสีกับพระธิดาในการสงครามยุทธหัตถี และพระโอรสพระราเมศวรเป็นตัวประกัน ก็สิ้นพระชนม์ในต่างแดน นอกจากนี้พระเทพกษัตรีย์ก็ถูกพม่าชิงตัวไป ทรงตัดสินพระทัยสละราชบัลลังก์ ออกผนวช มีข้าราชบริพารออกบวชด้วยจำนวนมาก พระมหินทร์ฯพระโอรสขึ้นครองราชย์ต่อ

ความแค้นระหว่างอยุธยากับพม่าลึกล้ำ แต่ความสัมพันธ์กับพิษณุโลก บ้านพี่เมืองน้องก็เหมือนแก้วที่แตก มิอาจประสานกันสนิทเช่นเดิม

และผลที่ตามมาคือความพินาศของแผ่นดิน

(ยังมีต่อ)

วินทร์ เลียววาริณ
๑๙ มกราคม ๒๕๖๙

........................

จาก ประวัติศาสตร์ที่เราลืม เล่ม 2

ชุดโปรโมชั่น ประวัติศาสตร์ที่เราลืม เล่ม 1-5 (5 เล่ม) แถมวีรบุรุษที่เราลืม 
เหมาะสำหรับเก็บประจำบ้าน ให้ลูกหลานประกอบการเรียน
1,000 บาท จากราคาปก 1,605.-
แต่ละเล่มหนา 256 หน้า (รวม 1,536 หน้า) 
118 เรื่อง = เรื่องละ 8.4 บาท (ไม่คิดค่าส่ง)
ทุกเล่มมีลายเซ็นนักเขียน  เหมาะเป็นของขวัญ
หนังสือหมดเมื่อไร จะไม่ตีพิมพ์ใหม่แล้ว

สั่งทาง Shopee https://shope.ee/30QSjhDgNg?share_channel_code=6 

สั่งทางเว็บ https://www.winbookclub.com/store/detail/176/%E0%B9%81%E0%B8%9E%E0%B8%84%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%88%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B9%8C%20%E0%B9%91-%E0%B9%95%20+%20%E0%B8%A7%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%A9