• วินทร์ เลียววาริณ
    24 วันที่ผ่านมา

    คนยุคใหม่อาจมีภาพในใจว่า ปรัชญาโบราณ เช่น สมัยกรีก เก่า และล้าสมัย ประยุกต์ใช้กับชีวิตในโลกปัจจุบันไม่ได้ เพราะโลกกรีกโบราณกับโลกในศตวรรษที่ 21 ห่างกันประมาณสองพันปี มันไม่เหมือนกัน

    แต่หากศึกษางานเขียนของนักปรัชญากรีกโบราณ จะพบว่าไม่เพียงปรัชญาเก่าไม่ตกยุค มันยังปรับใช้กับชีวิตเราในยุคนี้ได้

    เหตุผลเพราะแนวคิดเหล่านั้นไม่ได้พูดถึงเทคโนโลยีหรือวิถีชีวิตของคนโบราณ แต่พูดถึงความเป็นมนุษย์

    สองพันปีผ่านไป มนุษย์เราไม่ได้เปลี่ยนความเป็นมนุษย์แต่อย่างไร ยังมีรัก โลภ โกรธ หลงเหมือนเดิม มีวิธีคิด พฤติกรรมในสังคมเหมือนกัน

    ในบรรดานักปรัชญากรีกโบราณ ผู้ที่มีชีวิตน่าสนใจที่สุดคนหนึ่งคือ เอพิคทีตัส (Epictetus) เกิดราว ค.ศ. 50 เขาเกิดมาเป็นทาสที่ชีวิตพลิกผัน กลายเป็นนักปรัชญา

    ประสบการณ์การเป็นทาสมาก่อน ทำให้เขาพบเห็นเรื่องเลวร้ายมากมาย หากทาสไม่สามารถเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตให้เป็น ก็เป็นทุกข์ทั้งชีวิต

    เอพิคทีตัสกล่าวว่า “มีบางเรื่องอยู่ในอำนาจควบคุมของเรา บางเรื่องไม่อยู่ในอำนาจควบคุมของเรา เรื่องที่อยู่ในอำนาจของเราคือความเห็นของเรา จุดหมาย ความปรารถนา ความไม่ชอบ กล่าวโดยรวมก็คือความคิดและการกระทำของเรา สิ่งที่อยู่เหนืออำนาจของเราคือคุณลักษณ์ทางกายภาพ ชนชั้นที่เราเกิด ภาพลักษณ์ของเราในสายตาคนภายนอก และเกียรติยศ ตำแหน่งที่มอบให้เรา...”

    เขาไม่ได้ให้เราปล่อยชีวิตตามยถากรรม แต่ให้รับรู้ว่าโลกมันเป็นเช่นนั้นเอง ไร้ประโยชน์ที่จะไปกลุ้ม และบ่นว่า “โลกเราไม่ยุติธรรม”

    เพราะความยุติธรรมไม่มีในโลก เราสร้างมันขึ้นมาเอง

    ในสังคมโซเชียลในปัจจุบัน เราแคร์ความคิดเห็นของคนอื่นที่มีต่อเรา เราสนใจว่าคนอื่นจะกดเครื่องหมาย like หรือไม่ เมื่อเราแยแสความเห็นของคนอื่น เราอยากรู้ว่าคนอื่นคิดยังไงกับเรา เมื่อคนอื่นพูดหรือกระทำเรื่องใดที่เกี่ยวกับเราในเชิงลบ เราก็อาจนอนไม่หลับ กลุ้มใจไปหลายวันเมื่อคนอื่นด่าเรา (คนที่ด่าเราจำนวนมากเป็นคนแปลกหน้าด้วยซ้ำ) เราตกเป็นทาสของคนเหล่านั้นโดยปริยาย

    พฤติกรรมนี้ก็ไม่ต่างจากคนโบราณ เพราะปราชญ์กรีก เอพิคทีตัส สอนคนในยุคนนั้นว่า “หากใครผู้หนึ่งพยายามยึดครองร่างกายของเจ้า หมายให้เจ้าเป็นทาส เจ้าจะต่อสู้เพื่ออิสรภาพ ทว่าเจ้ากลับยื่นจิตของเจ้าให้ผู้ที่ดูหมิ่นเจ้าอย่างง่ายดาย เมื่อเจ้าจมอยู่ในคำพูดของพวกเขา และยินยอมให้คำพูดเหล่านั้นครอบครองความคิดของเจ้า เจ้าเป็นผู้ทำให้พวกนั้นเป็นเจ้านายของเจ้า”

    เอพิคทีตัสสอนว่า อย่าปล่อยให้คนอื่นทำให้เราทำร้ายตัวเอง คำพูดด้านร้ายจากปากคนอื่นไม่ได้ทำร้ายเรา หากเราไม่รับมันมาทำร้ายเราเอง

    “มิมีผู้ใดสามารถขโมยความสงบของจิตใจเจ้า นอกจากเจ้าจะยินยอมเอง”

    “หากเจ้ารู้ว่าตนเองถูก ไยต้องกลัวคนอื่นตัดสินเจ้าผิด ๆ เล่า?”

    “เมื่อเจ้ารู้สึกอารมณ์เสีย โกรธ หรือเศร้า อย่าโทษคนอื่นว่าเป็นต้นเหตุ ภาวะของเจ้าเป็นผลจากความเห็นและการตีความของเจ้าเอง”

    “เมื่อใครคนหนึ่งกวนใจเจ้า จงจำไว้ว่ามันเป็นความเห็นของเจ้าต่างหากที่กวนใจเจ้า ไม่ใช่คนที่ดูหมิ่นหรือโจมตีเจ้า ทำให้จิตใจเจ้าทรมาน แต่เป็นมุมมองของเจ้าต่อเรื่องเหล่านี้ต่างหาก”

    “เมื่อใดก็ตามที่เกิดเรื่องร้ายกับเจ้า ถามตัวเองว่าเจ้าจะมีปฏิกิริยาอย่างไร หากเรื่องเดียวกันนี้เกิดขึ้นกับคนอื่น”

    “จงอย่าคาดหมายว่าทุกเรื่องจะไปได้ดีสำหรับเจ้า แต่ว่าเจ้าไปได้ดีสำหรับทุกเรื่อง”

    “ถ้าเจ้าต้องการได้รับความนับถือจากคนอื่น จงเริ่มที่สามารถนับถือตัวเองก่อน”

    เราสามารถเรียนรู้ปัญญาของนักปราชญ์โบราณเสมอ มันไม่ล้าสมัย แต่มันไม่มีประโยชน์หากอ่านแล้วไม่ลงมือกระทำ

    ดังคำของเอพิคทีตัสที่ว่า “จุดหมายทั้งหมดของการเรียนคือการใช้คำสอนนั้นจริง ๆ”

    วินทร์ เลียววาริณ
    12-3-26

    อ่านฉบับเต็มได้จาก กอดหนาม
    51 บทความกำลังใจ ราคาเพียง 260 บาท = บทความละ 5 บาท  (ไม่คิดค่าส่ง)
    หนังสือหมดเมื่อไร จะไม่ตีพิมพ์ใหม่แล้ว

    https://www.winbookclub.com/store/detail/241/กอดหนาม 
    โปรโมชั่นคู่กับเล่มอื่น https://www.winbookclub.com/store/detail/243/%28S11%29%20กอดหนาม%20+%20ปฎิบัติการผ่าสมองไอน์สไตน์%20+%20Mini%20Tao 
    Shopee เดี่ยว https://s.shopee.co.th/qUBWxp70F 
    Shopee โปรโมชั่น
    https://shopee.co.th/วินทร์-เลียววาริณ-(S11)-กอดหนาม-ผ่าสมองไอน์สไตน์-MiniTao-ราคาปก-825.-พิเศษ-640.-พร้อมลายเซ็นนักเขียน-i.90206829.25115927514?sp_atk=7b908643-99d5-42ab-b178-8d87f8650520&xptdk=7b908643-99d5-42ab-b178-8d87f8650520 

    1
    • 0 แชร์
    • 41

บทความล่าสุด