วันก่อนผมจินตนาการว่ากำลังขับรถบนทางด่วน ทันใดนั้นทางด่วนเบื้องหน้าก็พังทลายลงไป ผมหยุดรถกะทันหัน แลเห็นรถหลายคันที่หยุดไม่ทันร่วงตกลงไป มองไปทางซ้าย เห็นควันดำและแสงสว่างจ้าของระเบิด หลายตึกล้มถล่มลงมา มองไปทางขวา ควันทะมึน ที่เส้นขอบฟ้า ตึกรามบ้านช่องลุกเป็นไฟ

ใช่ ผมกำลังจินตนาการ แต่สำหรับชาวอิหร่านในเวลานี้ มันคือเรื่องจริง

ราวอาทิตย์ก่อน นายกฯสเปนออกมาประณามสหรัฐฯและอิฐเอนที่ก่อสงคราม บางคนบอกว่าเขาอยู่ฝ่ายอิหร่าน

มันไม่ใช่เช่นนั้น นายกฯสเปนไม่ได้อยู่ฝ่ายอิหร่าน อาจไม่ได้รักอิหร่านสักนิด เขาแค่ชี้ให้เห็นว่า การถืออำนาจบาตรใหญ่อย่างนี้ไม่ถูกต้อง

บ้านเมืองมีขื่อมีแป โลกก็เช่นกัน

คนไทยจำนวนไม่น้อยก็ไม่ได้ชอบอิหร่านเลย บ้างเกลียดอิหร่านด้วยซ้ำ แต่เข้าข้างอิหร่าน ก็เพราะเหตุผลเดียวกันนี้

โลกควรมีกฎ มีกติกา นี่ไม่ใช่โลกเมื่อห้าหมื่นปีก่อนที่ใช้กฎแห่งป่า ใครแข็งแรงกว่าจะทำอะไรก็ได้ตามใจชอบ

สงครามครั้งนี้ อเมริกาเรียนรู้ว่า ไม่ทุกประเทศที่ถูกรุกรานยอมศิโรราบ สหรัฐฯอาจเคยชินมานานว่า พูดอะไรทำอะไร ทุกคนก็เกรงใจ

ลีกวนยูเคยเขียนหนังสือเล่มหนึ่งว่า สหรัฐฯเก่ง แต่มีจุดอ่อนยิ่งใหญ่คือ hubris

ฮิวบริสแปลว่า โอหัง

ชาวยุโรปก็มี hubris เพราะเคยเป็นนักล่าอาณานิคม ทำอะไรก็ได้ตามใจชอบ แต่เมื่อเจอนักล่าอาณานิคมที่ใหญ่กว่า ก็แปลงร่างเป็น 'หงอ' คง

ลิงหงอคงหลายตัวนี้คงความหงอ ก้มหน้าศิโรราบให้ท่านพ่อ ยกเว้นไม่กี่ประเทศที่หาญกล้าท้าทาย เช่น อิหร่าน เกาหลีเหนือ จีน รัสเซีย

ผลก็คือโดนอบรมหลักสูตร Tariff 101, Sanction 101, War 101

เชื่อกันว่าขณะที่สหรัฐฯและอิฐเอนงัดอาวุธต่างๆ มาถล่มอิหร่าน จีนกำลังศึกษายุทธศาสตร์และอาวุธของสหรัฐฯอย่างเงียบๆ

นี่คือบทเรียนสงครามจริงที่บางทีวันหนึ่งจีนอาจต้องใช้กับสหรัฐฯ

ตามหลัก "รู้เขารู้เรา" ของซุนหวู่

จีนรู้ว่าพฤติการณ์ของสหรัฐฯผิดพลาดแน่ สร้างศัตรูไปทั่ว และท้ายที่สุดประเทศต่างๆ ก็จะตีตัวออกห่าง หรือหาทางอยู่ด้วยตัวเอง

แต่จีนถือคติของนโปเลียนที่ว่า "อย่าขัดจังหวะศัตรูเมื่อกำลังทำเรื่องผิดพลาด" (Never interrupt your enemy when he is making a mistake.)

มีคนถามว่า ดูเหมือนตั้งแต่เกิดสงครามมา จีนหายไปไหน อิหร่านหัวเดียวกระเทียมลีบ รบอยู่คนเดียว ทั้งที่อิหร่านก็เป็นประเทศในกลุ่ม BRICS

อักษร I ในคำนี้ไม่ได้ย่อจาก IPhone หรือ IPad แต่ย่อมาจาก Iran

อย่าลืมว่า BRICS ไม่ใช่องค์กรทางทหาร เป็นความร่วมมือทางเศรษฐกิจ ต้านการพึ่งดอลลาร์

แต่อิหร่านก็เกี่ยวข้องกับโครงการ Belt and Road Initiative ที่จีนริเริ่ม และมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับจีนอย่างแนบแน่น

นักวิเคราะห์เชื่อว่า จีนไม่ได้ทิ้งอิหร่าน แต่อยู่หลังฉาก ส่งเครื่องมือและยุทโธปกรณ์ไปช่วยแบบไร้เงา ไร้รอยเท้า

มาถึงบรรทัดนี้ขออธิบายศัพท์คำหนึ่งคือ speculation

speculation คือการตั้งทฤษฎีหรือข้อสังเกตจากข้อมูลที่ไม่ครบ เป็นการคาดเดาหรือคุยเล่นอย่างหนึ่ง แต่ไม่ได้แปลว่ามันผิดเสมอไป

ยกตัวอย่างเช่น เราอาจ speculate ว่าเกิดอะไรขึ้นที่เทล อาวีฟ โดยประเมินจากข่าวฝั่งอิหร่านว่ายิงจรวดไปมากแค่ไหน แต่เราไม่มีข้อมูลจากฝั่งอิฐเอนเลย เพราะมีบทลงโทษการส่งข่าวสงครามออกไป เราจึงทำได้แค่ speculate แต่เมื่อพิจารณาข้อมูลจากด้านอื่นๆ แล้ว ก็อาจ speculate ได้ว่าอิฐเอนคงโดนหนัก ประมาณกาซา

อีกหนึ่ง speculation ที่อิงข้อมูลฝั่งอิหร่านคือ เมื่อเกิดความรุนแรงในการเดินขบวนที่อิหร่านเมื่อต้นปีนี้ โดยความสนับสนุนของซีไอเอและมอสสาด ที่เริ่มโดยการทำลายค่าเงินอิหร่าน สัญญาณอินเทอร์เน็ตถูกตัด สหรัฐฯส่งเครื่องมือรับสัญญาณ Starlink เข้าไปในอิหร่าน จีนและรัสเซียก็มีบทบาททำลาย Starlink จนทำให้การลุกฮือหมายให้เป็น Colour revolution ล้มเหลว

ความจริง Colour revolution หมายถึงการลุกฮือโดยสันติ แต่การชุมนุมครั้งนั้นเกิดความรุนแรง มีคนนอกเข้ามาฆ่าคนตาย

ข่าวนี้ไม่อยู่ในสื่อตะวันตก

เอาละ แล้วจีนช่วยอิหร่านในรอบนี้อย่างไร?

ไม่มีสำนักข่าวใดฟันธง ทำให้ตอนนี้มันเป็นแค่ speculation แต่ดูเหมือนเชื่อกันในทิศทางเดียวกันว่า เรือสายลับของจีนสามหมื่นตันชื่อ เลี่ยววั่ง-1 (Liaowang-1 瞭望-1) น่าจะมีบทบาทสูง

瞭望 แปลว่า เฝ้าระวัง ก็ทำหน้าที่เฝ้าระวังตามชื่อ

ตอนนี้เลี่ยววั่ง-1 จอดอยู่ในน่านน้ำสากลใกล้อ่าวโอมาน เชื่อกันว่ากำลังสอดแนมการทำงานของสหรัฐฯและน้องอิฐ และเชื่อกันว่าน่าจะส่งข้อมูลไปให้อิหร่านแบบเรียลไทม์ รวมกับเรดาร์ที่มอบให้ น่าจะทำให้อิหร่านยิงขีปนาวุธได้แม่นยำ

พูดง่ายๆ คือยกเรดาร์มาไว้กลางน่านน้ำสากล

ลองดูรูปเรือลำนี้ ติดเรดาร์ทั้งลำ

แล้วอเมริกาทำอะไรกับเรือสายลับลำนี้ได้ไหม?

คำตอบคือไม่ได้ หากจมเรือลำนี้เมื่อไร ก็คือดึงจีนเข้ามาร่วมรบในภูมิภาคนี้ และอาจบานปลายเป็นสงครามโลกครั้งที่ 3

นี่คือไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่

สหรัฐฯคงด่าจีนไม่ได้เต็มปาก เพราะสหรัฐฯเองก็ส่งข้อมูลทางทหารของรัสเซียไปให้ยูเครนแบบเรียลไทม์เหมือนกัน

เมื่อต้นปีนี้ที่ยูเครนส่งโดรน 91 ลำไปลอบสังหารปูตินถึงบ้าน รัสเซียตรวจสอบซากโดรนเหล่านั้น พบชิ้นส่วนชิพที่เป็นของสหรัฐฯ

สหรัฐฯบอกว่า "เราไม่เกี่ยว"

รัสเซียบอกว่า "จริงหรา" แล้วส่งชิพของซากโดรนไปให้สหรัฐฯดู

เราไม่รู้ว่ารัสเซียช่วยอิหร่านในสงครามครั้งนี้อย่างไร เพราะปูตินไม่ชอบออกข่าว

แต่ปูตินน่าจะช่วย เพราะยังไม่หายเคืองสหรัฐฯที่ร่วมมือกับยูเครนพยายามลอบสังหารตน

เช่นกัน รัสเซียก็กำลังเฝ้าดูสงครามนี้อย่างเงียบๆ ถือหลักอย่าขัดจังหวะศัตรูเมื่อกำลังทำเรื่องผิดพลาดเช่นกัน

และกำลังนับเงินที่ได้จากการขายน้ำมันเพิ่ม เพราะทุกประเทศที่เคยด่ารัสเซียเข้าคิวขอซื้อน้ำมัน

และสำหรับอินเดียที่เลือกไปกอดคออิฐเอนนั้น ปูตินไม่ลดราคาให้

วินทร์ เลียววาริณ
10-3-26