• วินทร์ เลียววาริณ
    1 วันที่ผ่านมา

    เรื่องทรัมป์แค้นโอบามานี้ ผมเก็บความจากบทวิเคราะห์ต่างๆ ไม่ได้แต่งขึ้นเอง แต่ประเด็นคือ ไม่ว่าทรัมป์จะตัดสินใจสมัครเป็นประธานาธิบดีเพราะถูกโอบามาเหยียดหยามหรือไม่ ไม่สำคัญ แต่มันน่าจะส่งผลต่อนโยบายของเขา เพราะทันทีที่เขาขึ้นสู่อำนาจ ก็พยายามล้มนโยบายต่างๆ ของโอบามา ทรัมป์ล้ม Obamacare ไม่สำเร็จ แต่ฉีก JCPOA สำเร็จ

    ก็มาถึงเรื่อง JCPOA ที่สัญญาว่าจะขยายความ

    อะไรคือ JCPOA?

    ต้องเล่าย้อนไปไกล...

    เราต้องรู้ก่อนว่า อิหร่านเคยเป็นรัฐประชาธิปไตยที่มีการเลือกตั้ง ในปี 1951 โมฮัมหมัด โมซาดเดกห์ (Mohammad Mosaddegh) ผ่านการเลือกตั้งขึ้นเป็นนายกฯ แต่ไปขัดผลประโยชน์พวกตะวันตกเรื่องน้ำมัน ซีไอเอและ MI6 จึงรวมหัวกันก่อรัฐประหารโค่นโมซาดเดกห์ลง แล้วให้ ชาห์ ปาห์ลาวี ขึ้นปกครอง เป็นรัฐตำรวจ (ก็คือเผด็จการนั่นแหละ)

    ชาห์ ปาห์ลาวี ครองอำนาจ 26 ปี เอื้อประโยชน์ให้ตะวันตกเต็มที่ จนถึงปี 1979 ชาวอิหร่านนำโดยโครไมนี ลุกฮือปฏิวัติล้มระบอบชาห์ ชาห์ ปาห์ลาวี หนีไปลี้ภัยที่สหรัฐฯ อิหร่านกลายเป็นสาธารณรัฐอิสลาม (ลูกชายของชาห์ ปาห์ลาวี ที่สหรัฐฯ ก็ยังหวังเป็นผู้นำอิหร่าน หากสหรัฐฯล้มรัฐบาลสำเร็จ)

    การที่สหรัฐฯให้ที่พักพิงชาห์ ปาห์ลาวี ทำให้ชาวอิหร่านจำนวนหนึ่งประท้วงโดยบุกสถานทูตสหรัฐฯที่เตหะราน จับชาวอเมริกัน 66 คนเป็นตัวประกัน รัฐบาล จิมมี คาร์เตอร์ ส่งหน่วยพิเศษไปช่วย เรียกว่าปฏิบัติการ Eagle Claw แต่ไม่สำเร็จ ทหารที่ไปช่วยตายหลายคน

    (นอกจากนี้ยังมีตัวประกันอเมริกันหกคนติดอยู่ที่บ้านพักสถานทูตแคนาดา สหรัฐฯส่งคนไปช่วยออกมาสำเร็จด้วยวิธีพิสดาร เคยสร้างเป็นหนังเรื่อง Argo)

    นี่น่าจะเป็นเหตุผลที่ จิมมี คาร์เตอร์ แพ้การเลือกตั้งครั้งที่สอง ตรงนี้มีเกร็ดเล่าว่า เรแกนส่งคนไปเจรจากับพวกอิหร่านให้ปล่อยตัวประกัน ฝ่ายเรแกนปฏิเสธเรื่องนี้โดยสิ้นเชิง แต่น่าคิดว่าเพียงไม่กี่นาทีหลังจากเรแกนสาบานตนเป็นประธานาธิบดี ก็อิหร่านปล่อยตัวประกันหลังจากขังไว้นาน 444 วัน

    ผลของการที่สหรัฐฯเสียผลประโยชน์น้ำมันในอิหร่าน บวกกับชาวอเมริกันถูกจับเป็นตัวประกัน ทำให้เกิดความแค้นฝังหุ่น อิหร่านกลายเป็นผู้ร้ายมานับจากนั้น และถูกแซงชั่นมาจนทุกวันนี้ นับได้ 47 ปี

    นอกจากนี้การที่อิษราเอรมองว่าอิหร่านเป็นภัยต่อการสร้างมหาอาณาจักร 'เดอะ เกรทเตอร์ อิษราเอร' ของตน ก็พยายามยุให้สหรัฐฯบุกอิหร่านมาตลอด แต่ไม่มีประธานาธิบดีคนไหนยอมทำ เพราะในทางการเมืองโลก อิหร่านยังไม่ใช่ภัยของสหรัฐฯ

    ครั้นถึงยุคโอบามา มีการเจรจากันอยู่นาน 20 เดือน ได้ผลลัพธ์คือสนธิสัญญา JCPOA (The Joint Comprehensive Plan of Action) ประเทศหลักๆ ให้การสนับสนุน ได้แก่ สหรัฐฯ อังกฤษ จีน รัสเซีย ฝรั่งเศส และเยอรมนี รวมทั้งอียู และรับรองโดยสหประชาชาติ

    สาระของ JCPOA คืออิหร่านยอมจำกัดโครงการนิวเคลียร์ ยอมให้สหรัฐฯและ International Atomic Energy Agency (IAEA) เข้าไปตรวจสอบได้ว่าไม่ได้สร้างอาวุธนิวเคลียร์จริง แลกกับการเลิกแซงชั่น

    โลกเย็นลงหลายองศาเมื่อมีการเซ็นสัญญาฉบับนี้

    แต่เจ้าคุุณหนีถันยาใคร (medicine who) ต่อต้านสนธิสัญญาฉบับนี้เต็มที่ เขาถ่อไปพูดที่สภาคองเกรสสหรัฐฯ เพื่อล้มมัน แต่ไม่สำเร็จ

    เจ้าคุุณหนีถันฯมาทำสำเร็จหลังจากทรัมป์ขึ้นมาเป็นใหญ่ ทรัมป์เห็นว่า JCPOA ก็คือ Obama’s deal อะไรที่มีคำว่าโอบามา ก็ต้องลบทิ้งให้หมด ทรัมป์ฉีก JCPOA สมใจเจ้าคุุณหนีถันฯ

    ทรัมป์อ้างว่าโอบามาเข้าข้างพวกอิหร่าน ทำให้อิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ นอกจากนี้โอบามายังขนเงิน 400 ล้านดอลลาร์ขึ้นเครื่องบินไปให้อิหร่าน

    โอบามาส่งเงินให้อิหร่านจริง แต่ทรัมป์ตั้งใจบิดเบือน เพราะเงินที่โอบามาส่งไปให้อิหร่านเป็นเงินของอิหร่านเอง มันถูกแช่แข็งตอนที่เกิดความขัดแย้ง

    (ตัวเลขเงินของอิหร่านที่ถูกแช่แข็งในประเทศตะวันตกสะสมกันจนถึงวันนี้ ประเมินว่าราวแสนล้านดอลลาร์)

    เมื่อสัญญา JCPOA ถูกฉีก อิหร่านก็หมดพันธะเรื่องนิวเคลียร์ เชื่อว่าน่าจะเริ่มโครงการปรมาณูขึ้นมาใหม่ตอนนั้น

    หลังจากนั้นก็ปรากฏข่าวทั้งซีไอเอและ มอส splash (แปลเอาเอง) ลอบฆ่านายทหาร นักวิทยาศาสตร์อิหร่านตลอดเวลา จนเมื่อทรัมป์ขึ้นมารอบสอง ก็ก่อสงครามเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ ปีนี้ ทั้งที่ IAEA ยืนยันว่าอิหร่านไม่มีอาวุธนิวเคลียร์

    แม้แต่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลสหรัฐฯ เช่น Tuisi Gabbard (ผู้อำนวยการฝ่ายข่าวกรองแห่งชาติ) และ Joe Kent (National Counterterrorism Center) ที่เพิ่งลาออก ก็ให้การว่าอิหร่านไม่มีอาวุธนิวเคลียร์

    แต่สงครามครั้งใหม่นี้ไม่เป็นไปตามแผนที่คิดว่าจะจบเร็วแบบบุกเวเนซุเอลา อิหร่านฮึดสู้ ถล่มฐานทัพสหรัฐฯ อิษราเอร รวมทั้งประเทศกลุ่ม GCC ซึ่งเป็นพันธมิตรสหรัฐฯ นอกจากนี้ยังปิดช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้เศรษฐกิจโลกปั่นป่วนใกล้พัง

    ตอนนี้ทรัมป์สัมผัสความร้อนระอุของเก้าอี้ที่ทำเนียบขาว ขู่โน่นขู่นี่ไปเรื่อย แต่ท้ายที่สุดก็คงต้องยอมเจรจา

    และมันก็คงเป็นเรื่องตลก เพราะหากการเจรจารอบนี้สำเร็จ สิ่งที่ทรัมป์ได้ในตอนนี้อาจจะน้อยกว่าสิ่งที่อยู่ในสัญญา JCPOA ที่เขาฉีกทิ้ง

    แกนโลกเปลี่ยนไปแล้ว

    วินทร์ เลียววาริณ
    16-4-26

    หมายเหตุ เช่นเคย การสะกดชื่อผิดเป็นความตั้งใจ เพื่อลดความเสี่ยงของการถูกลงโทษ

    1
    • 0 แชร์
    • 27
บทความล่าสุด
ดูทั้งหมด