แรนดี พอช เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยที่พิตต์สเบิร์ก สหรัฐอเมริกา ในปี 2007 อายุ 46 เขาพบว่าเขาเป็นมะเร็งที่ตับอ่อนและกำลังจะตายในหกเดือน เขาเลือกใช้เวลาช่วงสุดท้ายเล็กเชอร์นักศึกษา ชื่อหัวข้อ The Last Lecture: Really Achieving Your Childhood Dreams

หลังจากเผยแพร่ทางอินเทอร์เน็ต มันกลายเป็นคลิปวิดีโอที่มีคนดูมาก เขาจึงเขียนหนังสือชื่อเดียวกันออกมา

ท่อนหนึ่งของหนังสือเขียนว่า “กำแพงอิฐอยู่ที่นั่นโดยมีเหตุผลบางอย่าง กำแพงอิฐมิได้ปิดกั้นเราออกไป กำแพงอิฐอยู่ที่นั่นเพื่อแสดงให้เราเห็นโอกาสว่า เราต้องการอะไรบางอย่างมากแค่ไหน”

คนเราล้วนต้องการประสบความสำเร็จ แต่คนส่วนมากเมื่อเจอกำแพงอิฐขวางหน้า ก็ถอย

หรือบ่นก่อนถอย

การบ่น การสาปแช่งชะตาฟ้าดินกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต หลายคนคิดว่าการบ่นเป็นกลไกระบายความเครียดตามธรรมชาติ ทำให้ชีวิตดีขึ้น

แต่บางคนอาจลืมไปว่า บ่นคนเดียวกับกำแพงหินต่างจากบ่นกับคนอื่น เพราะคนที่ได้ยินเสียงบ่นจะรับความเครียดนั้นมาโดยไม่รู้อีโหน่อีเหน่

กลายเป็นถังขยะรองรับความเครียดของคนบ่น

ความจริงมีวิธีอื่นที่เป็นกลไกการระบายความเครียดโดยไม่ทำร้ายคนอื่น เช่น การออกแรง การวิ่ง การร้องเพลง การฟังเพลง ฯลฯ แต่คนจำนวนมากรู้สึกว่าบ่นให้คนอื่นฟังได้ผลกว่าบ่นคนเดียว

มนุษย์จำนวนมากในโลกเกลียดงานที่ทำ เกลียดชีวิตของตน เกลียดสภาพแวดล้อมที่ตนอยู่ แล้วสรุปว่าเป็นความผิดของปัจจัยภายนอก ไม่ใช่ตัวเราเอง

แน่นอน บางปัจจัยมาจากภายนอกจริง แต่การที่เราจะทุกข์มากหรือน้อย หรือไม่ทุกข์ มาจากปัจจัยภายใน นั่นคือมันขึ้นอยู่ว่าเราจะปรุงแต่งให้เป็นทุกข์หรือไม่ปรุงแต่งมัน

นี่ก็คือวิธีคิดแบบพุทธซึ่งชี้ว่า ทุกข์เกิดจากการปรุงแต่ง ส่วนจะปรุงแต่งให้ทุกขั้นรสจัดแค่ไหน ก็ทำตามสบาย อย่างไรก็ตาม พุทธชี้ว่า เรายังมีทางเลือกที่จะไม่ปรุงแต่ง

ถ้าเกิดความทุกข์ ก็รับรู้ เพราะความทุกข์ก็อยู่ในธรรมชาติของจักรวาล เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป

มนุษย์ทุกคนล้วนต้องเจอปัญหา แต่ที่แตกต่างคือทัศนคติในการจัดการกับปัญหา

นักปรัชญากรีกโบราณ เอพิคทีตัสกล่าวว่า “มนุษย์ไม่วิตกกับปัญหาจริงมากเท่าวิตกจริตจากปัญหาจริง”

ทัศนคติในการแก้ปัญหาสำคัญกว่าปัญหา

วินทร์ เลียววาริณ
11-6-26

บางท่อนจากหนังสือ กอดหนาม
51 บทความกำลังใจ ราคาเพียง 260 บาท = บทความละ 5 บาท  (ไม่คิดค่าส่ง)
หนังสือหมดเมื่อไร จะไม่ตีพิมพ์ใหม่แล้ว

คนเรามักทำคะแนนวิชาที่เราชอบได้ดี และทำคะแนนไม่ดีในวิชาที่ไม่ชอบ เป็นเรื่องธรรมดา

คนเราก็มักประกอบอาชีพในสายวิชาที่ตนเองทำคะแนนได้ดี ทำในสิ่งที่ชอบ นี่ก็ฟังดูเป็นตรรกะ มีเหตุผล

แต่ตรรกะนี้แม้จะเป็นเรื่องจริง ก็มีจุดอ่อนอย่างหนึ่งคือ มันปิดกั้นโอกาสเราที่จะชอบสิ่งอื่น ๆ ซึ่งตอนเริ่มต้นเราไม่ชอบหรือไม่ถนัด

เมื่อเราเจอเรื่องที่เราไม่ถนัดและไม่ชอบ หากยึดมั่นถือมั่นว่าไม่ถนัดและไม่ชอบไปตลอด เราก็จะไม่ถนัดและไม่ชอบเรื่องนั้นหนึ่งร้อยเปอร์เซ็นต์

แต่หากลองเปลี่ยนมุมมอง ปรับทัศนคติเล็กน้อย มองว่า การที่เราไม่ถนัดและไม่ชอบก็เพราะเราไม่ได้ให้เวลากับมันมากพอ เราอาจพบทางอีกสายหนึ่งที่ดีอย่างคาดไม่ถึง

บางทีวิชาที่เราได้คะแนนไม่ดีเกิดจากการเรียนแบบไม่สนุก ครูสอนไม่เข้าใจ แต่หากหาทางเรียนรู้ใหม่ เราอาจจะชอบมันมาก ๆ ก็ได้ เมื่อนั้นวิชาที่เราได้คะแนนไม่ดีหรือสอบตก ก็อาจกลายเป็นวิชาที่เราชอบที่สุดในโลก

ดังนั้นเมื่อไม่ชอบไม่ถนัดอะไร อย่าเพิ่งฟันธงว่านี่คือสิ่งที่ไม่ชอบ บอกตัวเองว่า เรายังไม่ถนัดเรื่องนั้น เราเพียงไม่ชอบ ณ ขณะนี้เท่านั้น

นี่เป็นหลักคิดของ นีล ดีกราส ไทสัน นักฟิสิกส์จักรวาลที่มีชื่อเสียงชาวอเมริกัน เขาเล่าว่า ตอนแรกที่เขารู้จักวิชาแคลคูลัส เขางงมาก เพราะมันไม่ใช่วิชาคณิตศาสตร์ปกติทั่วไป มันมีวิธีการมองอีกแบบหนึ่ง แต่เขาบอกตัวเองว่าจะลองเรียนดูก่อนว่าเป็นยังไง

ผ่านไปหนึ่งเดือน เขาก็พอจะเข้าใจหลักแคลคูลัสราง ๆ ผ่านไปสองเดือน เขาก็เข้าใจคอนเส็ปต์ของมัน ผ่านไปสามเดือน เขาก็เข้าใจทะลุปรุโปร่ง และใช้ประโยชน์จากวิชานี้มากมาย

เขาจึงถือหลักประจำใจว่า ถ้าไม่เข้าใจอะไร อย่าเพิ่งปฏิเสธมัน แค่ให้เวลากับมันมากหน่อย

ผมเกลียดวิชาแคลคูลัส เพราะเรียนไม่รู้เรื่องจนสอบตก ต้องเรียนซ้ำ แต่เมื่อไม่มีทางเลือกอื่น เนื่องจากถ้าสอบไม่ผ่าน ก็เรียนไม่จบ จึงต้องตั้งใจเต็มที่

เมื่อตั้งใจ ให้เวลากับมันมากหน่อย ก็สอบผ่านมาจนได้

ตอนเด็กผมถูกบังคับให้เรียนภาษาจีน ไปเรียนทุกวันด้วยความเบื่อหน่าย กลายเป็นคนเกลียดภาษาจีน ในที่สุดก็เลิกราไป

ต่อมาเกิดความบ้านิยายจีนกำลังภายใน ก็ลองกลับมาเรียนภาษาจีนใหม่อีกหน ให้เวลากับมันมากขึ้น ก็พบวิธีเรียนแบบเจาะรากศัพท์ คราวนี้พบว่ามันสนุกดี และการเรียนก็ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว

เด็กบางคนหัวช้าในบางเรื่อง เพราะไม่ใช่ทุกคนชอบวิชาใดวิชาหนึ่ง คนสอนก็ต้องใจเย็น ให้เวลากับเด็กมากหน่อย อดทนสักนิด คนบางคนแค่ต้องการเวลามากหน่อย

สอนเด็กอย่างใจเย็น อย่าดุด่าเด็กว่าโง่เขลา

สอนเด็กเสมอว่า เมื่อไม่ชอบวิชาอะไร อย่าเพิ่งปฏิเสธมัน  บางทีมันเกิดจากวิธีการเรียนการสอนที่ไม่เหมาะกับเขา ก็แค่หาวิธีใหม่ และให้เวลากับมันมากขึ้น

ไม่มีความรู้ใดในโลกที่ความเพียรทำให้สำเร็จไม่ได้

เรื่องบางเรื่องต้องใช้เวลาและการเอาใจใส่มากหน่อย

ใจเย็น ๆ

อยากเล่นเปียโนหรือไวโอลินให้ดี ก็ต้องให้เวลากับมันมากหน่อย ก็เก่งได้

อาการอกหักก็เหมือนกัน ต้องใช้เวลารักษา ใจเย็นนิด ให้เวลามันมากหน่อย ก็หายได้

คนสูงวัยหลายคนหกล้ม เป็นอัมพฤกษ์ ต้องทำกายภาพบำบัด บางคนต้องเริ่มใหม่จากศูนย์ และรู้สึกท้อแท้ แต่เมื่อให้เวลามันมากหน่อย อาการก็ดีขึ้น

ไม่มีเรื่องใดในโลกที่สำเร็จไม่ได้ด้วยความเพียร

วินทร์ เลียววาริณ
10-6-26