ตำนานหนึ่งในพุทธประวัติเล่าว่า หญิงวรรณะแพศย์คนหนึ่งนามนางกีสาโคตมีเถรี ไปเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ที่วัดเชตวัน เมืองสาวัตถี คร่ำครวญว่านางสูญเสียบุตร นางต้องการยาวิเศษมาชุบชีวิตบุตรของนาง

พระพุทธองค์ทรงรู้ว่าจะกล่อมนางอย่างไรก็ยากจะคลายความโศกเศร้า จึงแนะนำให้นางไปหาเมล็ดผักกาดจากบ้านที่ไม่เคยมีคนตาย หากหาได้ก็จะสามารถคืนชีวิตบุตรของนางได้

ปรากฏว่านางกีสาโคตมีเถรีก็ไปเสาะหาเมล็ดพืชนี้จากที่ต่าง ๆ ก็ไม่มีสักบ้านที่ไม่เคยมีคนตาย

พลันนางก็ได้สติ ได้คิดว่าความตายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต เกิดแล้วต้องตายทุกคน หลังจากนั้นนางก็สำเร็จเป็นพระโสดาบันบุคคล และในกาลต่อมาก็บรรลุอรหัตผล

การที่นางแสวงหายาชุบชีวิตบุตรของนางย่อมเกิดขึ้นเพราะความทุกข์จากการสูญเสียบุตร ผลักดันให้นางหลอกตัวเองว่าโลกมีปาฏิหาริย์ที่จะทำให้ปัญหาของนางหายวับไป ในที่นี้ก็คือยาวิเศษ

ยาวิเศษก็คือความหวัง เป็นแสงสว่างเดียวของคนที่จมในโลกทุกข์

ทว่าโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ตั้งแต่วันนั้นมาจนถึงวันนี้ ก็ยังมีคนคาดหวังจะพบยาวิเศษดังกล่าว

ในปี 1950 หลังจากที่พ่อคนหนึ่งสูญเสียบุตรชายอายุน้อย เขาเขียนจดหมายถึง อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เพื่อขอคำปรึกษาเกี่ยวกับการจัดการกับชีวิต

ไอน์สไตน์ก็เขียนตอบพ่อคนนั้นไป ต่อมาตีพิมพ์ใน The New York Times และ The New York Post ในปี 1972

แต่ก่อนที่เราจะอ่านคำตอบของไอน์สไตน์ ลองสมมุติว่าพ่อคนนั้นเขียนจดหมายไปถามปราชญ์กรีก เอพิคทีตัส ที่มีชีวิตอยู่เมื่อสองพันปีที่แล้ว เขาจะได้รับคำตอบว่าอย่างไร

เอพิคทีตัสเป็นนักปราชญ์กรีกสาย Stoicism ซึ่งเป็นปรัชญาที่ใช้กับการดำเนินชีวิต เขามีคำตอบเรื่องความสูญเสียคนที่รักเช่นกัน

เมื่อใครคนหนึ่งสูญเสียคนที่เขารัก ปราชญ์เอพิคทีตัสบอกว่า “ไม่ว่าจะเป็นอะไร จงอย่าเอ่ยว่า ‘ฉันสูญเสียมัน’ แต่พูดว่า ‘ฉันได้คืนมันกลับไป’ ลูกของเจ้าตายหรือ? เด็กถูกคืนไปต่างหาก ภรรยาเจ้าตายหรือ? นางถูกคืนกลับไปต่างหาก”

ปรัชญา Stoicism ชี้ว่าความสุขความทุกข์ไม่ได้มาจากปัจจัยภายนอก มันเป็นมุมมองของเราต่างหาก

แค่เปลี่ยนมุมมอง ก็กระจ่าง และไม่เกิดทุกข์

หากเรามองว่าเราสูญเสียอะไรไป ก็เท่ากับคิดว่าเราเป็นเจ้าของสิ่งนั้น แต่ในความจริงเราไม่เคยเป็นเจ้าของอะไร เราไม่ได้เป็นเจ้าของชีวิตใด ถ้าเรามีคนรัก ก็อย่าได้คิดว่าคนรักเป็นของเราคนเดียว ให้มองว่าใครคนนั้นผ่านมา แล้วผ่านไป ไม่ยั่งยืน เหมือนนักเดินทางมองโรงแรม

Stoicism ชี้ว่าอาจจะเป็นความผิดพลาดที่คิดว่าความสุขของเรามาจากคนภายนอก มันเป็นแค่มุมมองของเราต่างหาก

ก็มาถึงคำตอบของไอน์สไตน์ เขาเขียนตอบพ่อคนนั้นว่า

“มนุษย์คนหนึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสรรพสิ่งรวมที่เราเรียกว่า ‘จักรวาล’ เป็นส่วนหนึ่งที่ถูกจำกัดด้วยเวลาและที่ว่าง เขารับรู้ตัวตนของเขา ความคิด และความรู้สึกของเขา ว่าเป็นบางสิ่งที่แยกออกมาจากส่วนที่เหลือ เหมือนภาพลวงตาแห่งสติสัมปชัญญะ สิ่งลวงตานี้เป็นเหมือนคุกของเรา จำกัดเราอยู่ภายในความต้องการส่วนตัวและความรู้สึกของเราต่อคนไม่กี่คนที่ใกล้ชิดเรา หน้าที่ของเราจะต้องปลดปล่อยตัวเราเป็นอิสระจากคุกนี้ โดยขยายขอบเขตของวงแห่งความเมตตาต่อสรรพชีวิตและธรรมชาติทั้งมวลในความงามของมัน ไม่มีใครสามารถกระทำเรื่องนี้ได้ครบถ้วน แต่การมุ่งหาเป้าหมายนี้ในตัวมันเองคือส่วนหนึ่งของการปลดปล่อยและรากฐานของความมั่นคงภายใน”

ไอน์สไตน์คล้ายจะบอกว่า ประสบการณ์ความเป็นมนุษย์อาจจะกว้างกว่าแค่ตัวเราเอง

โลกรู้จัก อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ ในฐานะนักวิทยาศาสตร์ผู้ปราดเปรื่องที่สุดคนหนึ่ง แต่ไอน์สไตน์ก็มีมุมมองด้านปรัชญาและชีวิตที่ลุ่มลึกเช่นกัน เมื่อรวมกับความรู้เรื่องจักรวาลของเขา ก็เป็นวิธีคิดที่น่าสนใจ และบางส่วนคล้าย ๆ พุทธ

ในมุมมองของไอน์สไตน์ น่าจะมองเรื่องนี้ในประเด็น ‘ประสบการณ์การเป็นมนุษย์’ ซึ่งเป็นท่อนหนึ่งของภาพรวมชีวิตทั้งหมดในจักรวาล

ชีวิตเป็นเช่นนั้นเอง ความตายเป็นเพียงการเปลี่ยนรูปของชีวิต

การพลัดพรากจากสิ่งที่รักย่อมเป็นทุกข์ แต่ความตายเป็นเพียงการแปลงสภาพของเรา เป็นธรรมชาติ มันเป็นอย่างนั้นเอง

เป็นเรื่องธรรมดาที่เราจะเกิดความผูกพันกับสิ่งที่รักจนไม่ยอมปล่อยเมื่อสิ่งนั้นหมดสิ้นวาระชีวิตบนโลกไป แต่หากเราไม่ฝึกทำความเข้าใจและเตรียมใจรับ ความตายของคนที่เราผูกพันก็จะเป็นเรื่องหนักทับถมจิตใจ และเมื่อเราทุกข์มาก ๆ ก็อาจแสวงหายาวิเศษมาแก้ปัญหานี้

การพลัดพรากย่อมเจ็บปวด แต่หากเรารองรับด้วยความเข้าใจ มันก็อาจบรรเทาหรืออย่างน้อยระยะเวลาของความเจ็บปวดก็สั้นลง

ถ้าไม่เข้าใจสัจธรรมนี้ ก็ยากทำใจ เมื่อไม่ยอมปล่อย ก็จมในความทุกข์

การปล่อยเป็นหัวใจของแนวคิดทางพุทธ แต่เป็นเรื่องยากมาก

การสูญเสียคนรักเป็นเรื่องเจ็บปวด แต่การไม่ยอมรับความจริงมีแต่ยืดให้ความเจ็บปวดยาวนานออกไป

วินทร์ เลียววาริณ
11-11-26

จาก กอดหนาม 
51 บทความกำลังใจ ราคาเพียง 260 บาท = บทความละ 5 บาท  (ไม่คิดค่าส่ง)

วันหนึ่งคุณบริสุทธิ์บอกจิตแพทย์ว่า “ผมไม่ไหวแล้ว”

“เกิดอะไรขึ้น?”

“ผมกับเมียชักคุยกันไม่ค่อยรู้เรื่อง”

“ภรรยาคุณต้องการอะไร คุณก็ยอม ๆ เท่านี้ก็จบ”

“ผมก็ทำอย่างนั้น แต่นี่ไม่ใช่เรื่องนี้หรอกครับ ที่คุยไม่รู้เรื่องก็เพราะเมียผมหูตึง”

“ทำไมสรุปว่าอย่างนั้น?”

“เพราะพูดอะไรไปก็ไม่มีปฏิกิริยา ไม่ตอบ แสดงว่าไม่ได้ยิน”

“แล้วหูตึงขนาดไหน?”

“น่าจะหนักอยู่นะ พูดอะไรก็ไม่ค่อยได้ยิน”

“ก็พาภรรยาคุณมาหาผมซีครับ”

“เธอบอกว่าไม่มา”

“ไม่เป็นไร ถ้าภรรยาไม่อยากทำอะไร สามีที่ดีก็ไม่ควรคาดคั้น”

“ผมก็ถือปรัชญานี้อย่างเคร่งครัด”

“งั้นคุณก็ต้องทดสอบเองว่าภรรยาคุณหูตึงขนาดไหน”

“ทดสอบยังไงครับหมอ?”

“คุณลองพูดกับภรรยาคุณในระยะสิบเมตรก่อน ถ้าเธอไม่ได้ยิน ก็เข้าไปใกล้ขึ้น สักห้าเมตร ถ้ายังไม่ได้ยินก็เข้าไปสักเมตรนึง เท่านี้ผมก็จะรู้ว่าอาการหูตึงของภรรยาคุณอยู่ในระดับไหน จะได้รักษาได้ถูก”

คุณบริสุทธิ์กลับบ้านตอนเย็นวันนั้น เห็นภรรยากำลังทำอาหารในครัว คุณบริสุทธิ์ส่งเสียงทักในระยะสิบเมตร “วันนี้ทำอะไรกินจ๊ะ?”

หล่อนไม่ตอบ

คุณบริสุทธิ์เดินเข้าไปใกล้ในระยะห้าเมตร “วันนี้ทำอะไรกินจ๊ะ?”

หล่อนไม่ตอบ

คุณบริสุทธิ์เดินเข้าไปใกล้ในระยะสองเมตร “วันนี้ทำอะไรกินจ๊ะ?”

หล่อนก็ไม่ตอบอีก คุณบริสุทธิ์ถอนใจ อาการหล่อนหนักกว่าที่คิด

คุณบริสุทธิ์เดินเข้าไปชิดหล่อน “วันนี้ทำอะไรกินจ๊ะ?”

คราวนี้หล่อนหันมาตอบ “มะระผัดไข่กับแกงส้ม ถามอยู่นั่นแหละ กูตอบเป็นครั้งที่สี่แล้วนะ”

วินทร์ เลียววาริณ
10-11-26
.........................
จากนวนิยาย เรื่องรักของคุณบริสุทธิ์กับนางสาวภุมรี ศจีรมย์ สมถวิล จินตหรา พารัก ปักเสน่ห์ เรวดี ศรีสกาว (ใช่ นิยายชื่อยาวๆ กวนตีนอย่างนี้แหละ Who will why)
นี่เป็นนวนิยายแนวใหม่ที่นำขำขันตลกๆ ระดับ ‘ขำกลิ้ง’ 400 เรื่องมายำเป็นนวนิยาย
ค่าคลายเครียดแค่ 330 บาท เฉลี่ยขำละ 80 สตางค์ หนังสือหมดเมื่อไร จะไม่ตีพิมพ์ใหม่แล้ว