ข่าวดี (ในระดับหนึ่ง) เมื่อวานนี้คือ อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซทั้งหมด โดยมีข้อแม้ว่า โปรโมชั่นนี้มีเฉพาะช่วงที่มีการหยุดยิงที่เลบานอน

เท่ากับยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว นั่นคือ หนึ่ง ทำให้สะหะรัดตั้งรับ เพราะตอนนี้สะหะรัดต่างหากที่ปิดช่องแคบ

สอง หากชาวโลกอยากให้น้ำมันไหลจากตะวันออกกลางเป็นปกติ ก็ต้องกดดันให้อิษราเอรเลิกกร่าง

คำถามคืออิษราเอรจะเลิกกร่างไหม คำตอบคือไม่มีทาง

จึงคาดได้ว่าหลังจากนั้นก็ยิงกันต่อ และน้ำมันก็หยุดไหล หรือไหลๆ หยุดๆ เหมือนต่อมลูกหมากโต

ตอนนี้ชาวโลกกลัวอิษราเอรจริงๆ คุณพี่หนีถันฯฆ่าคนทุกวัน และชอบประกาศด้วยว่าวันนี้ฆ่าใครไปบ้าง

เดี๋ยวก็ขับออกจากปายและพะงันหรอก!

ก่อนจะไปต่อ มีเรื่องที่ค้างอยู่ ยังไม่ได้เล่า

มีเกร็ดหนึ่งของสงครามอิหร่านที่ไม่ได้ปรากฏในสื่อตะวันตก เกี่ยวกับการเจรจาที่กรุงอิสลามาบัด เมืองหลวงของปากีสถานเมื่อหลายวันก่อน

ข้อมูลที่จะเล่าต่อไปนี้เป็นคำให้การของหนึ่งในทีมเจรจาชาวอิหร่าน

ในการเจรจาครั้งนี้ เจดีย์แว้นเป็นตัวแทนของฝ่ายสะหะรัด แต่ไม่มีอำนาจเต็มเหมือนทีมอิหร่าน ทีมอเมริกันติดต่อกับวอชิงตันตลอดรายการ ส่วนทีมอิหร่านไม่ได้ติดต่อกลับเตหะราน เพราะได้รับอำนาจเต็ม

เจดีย์แว้นเป็นแค่เด็กส่งข่าว ต้องโทร.รายงานเจ้าคุณตั้มสิบกว่าครั้ง

ในที่สุดเมื่อการเจรจาทำท่าจะก้าวหน้า ทันใดนั้นก็มีโทรศัพท์มาถึง หลังจากแว้นรับสายแล้ว การเจรจาก็ล่ม

เพราะคนที่โทร.มาหาคือเจ้าคุณหนีถันฯ

ในการเจรจาครั้งนี้ ฝ่ายสหรัฐฯเดินทางเข้าออกประเทศตามปกติ ไม่ต้องกลัวหน้าอินทร์หน้าพรหมที่ไหน

ต่างจากทีมนักเจรจาจากอิหร่าน ต้องระวังตัวสุดขีด โดยเฉพาะขากลับ

มีสมาชิกบางคนในทีมเจรจาอิหร่านเป็นเป้าหมายการฆ่าของมอส splash นอกจากนี้บางสื่อในสะหะรัดยังยุให้จัดการสังหารทีมนักเจรจาอิหร่านเสีย

นักเจรจาขึ้นเครื่องบินออกจากกรุงอิสลามาบัดโดยแยกเครื่องบินเป็นสองลำ ทุกคนรู้ว่าตอนบินกลับอาจจะปรากฏขีปนาวุธลึกลับมาเสย ของกำนัลจากคุณพี่หนีถันฯ พวกเขาจึงต้องทำใจว่าอาจกลับไม่ถึงบ้าน

เครื่องบินพานักเจรจาชาวอิหร่านขึ้นฟ้า โดยมีเครื่องบินรบของปากีสถานคุ้มกัน แต่มันก็ไม่ได้รับประกันว่าจะปลอดภัย

เครื่องบินมุ่งหน้าไปที่กรุงเตหะรานก็จริง แต่ร่อนลงจอดฉุกเฉินที่เมือง Mashhad ใกล้ชายแดนอัฟกานิสถานและเติร์กเมนิสถาน ทีมนักเจรจาเดินทางทางรถไฟต่อไปถึงกรุงเตหะราน ระยะทาง 700 กว่ากิโลเมตร

ดูเหมือนชาวอิหร่านทุกคนใช้ชีวิตเสมือนวันนี้เป็นวันสุดท้าย เพราะอาจได้รับของกำนัลจากอิษราเอรได้ทุกเมื่อ ทุกที่

เช่นเดียวกับกาซา เลบานอน ฯลฯ นี่ก็คือราคาของการอยู่ฝ่ายตรงข้ามกับอิษราเอร

เมื่อวานนี้ ตัวแทนจากปากีสถานเดินทางไปถึงเตหะรานแล้ว เพื่อเตรียมจัดการเจรจารอบสอง แต่ฝ่ายอิหร่านบอกว่า คงไม่ไปจัดที่กรุงอิสลามาบัดอีก เพราะมีความเสี่ยงสูง

เครียดว่ะ!

คราวนี้คงไปจัดที่จีนหรือรัสเซีย อุ่นใจกว่า

เพราะขืนเจ้าคุณหนีถันฯไปยุ่มย่ามที่นั่น "คราวนี้มึงโดนแน่"

เคี้ยกเคี้ยก

วินทร์ เลียววาริณ
18-4-26

ทหารไม่ว่าจะฆ่าคนมาเท่าไรก็เข้าโบสถ์ กระทรวงกลาโหมต่อให้เปลี่ยนชื่อเป็น Department of War ก็ยังเชื่อมกับศาสนา

วันพุธที่ผ่านมา รัฐมนตรีกระทรวงสงครามสะหะรัด ปี๊ด แหกเสร็จ เข้าร่วมพิธีศาสนาที่เพนตากอน

ในปาฐกถาท่อนหนึ่ง เขายกคำในคัมภีร์ไบเบิลมาโยงเข้ากับความชอบธรรมของการก่อสงครามอิหร่าน

คือบท Ezekiel 25:17

"The path of the righteous man is beset on all sides by the inequities of the selfish and the tyranny of evil men". ฯลฯ

คนที่ฟังหากไม่ใช่คอหนัง ก็คงไม่รู้ว่ามันไม่ใช่ไบเบิล

มันเป็นบทจากหนังโหด Pulp Fiction ของ เควนติน ทาแรนติโน เป็นคัมภีร์ปลอมแต่งใหม่โดยทาแรนติโน

ในท่อนนี้ของเรื่อง ตัวละคร 'จูลส์' (Samuel L. Jackson) เทศน์ยาวเหยียดเรื่องคัมภีร์ แล้วยิงเหยื่อตายอย่างเลือดเย็น

คำถามคือ รัฐมนตรีกระทรวงสงครามรู้หรือไม่ว่ามันไม่ใช่ไบเบิล

ถ้าไม่รู้ ก็แสดงว่าดูหนังน้อยไป อ่านน้อยไป

ถ้ารู้ก็แสดงว่าเป็นคนซาดิสต์ที่ไม่รู้กาลเทศะ

การที่คนระดับนี้ยกคำจากหนังมาพูดไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่บริบทนี้ถือว่าใหม่

ในปี 1983 หนังเรื่อง Sudden Impact กำลังดัง ในฉากหนึ่ง Harry Callahan (แสดงโดย คลินต์ อิสต์วูด) เจอคนร้ายผู้ไม่แน่ใจว่าปืนของคัลลาแฮนยังมีลูกเหลืออยู่หรือไม่ คัลลาแฮนจึงท้าคนร้ายที่ถือปืนให้ลั่นไกเลย เอ่ยว่า "Go ahead, make my day."

ปีนั้นประธานาธิบดีเรแกนพูดกับสื่อในเรื่องการเมือง แล้วตบด้วยประโยค "Go ahead, make my day." เรียกเสียงฮาไปทั่วประเทศ

แต่ในบริบทนี้อาจไม่ค่อยเข้าท่านัก เพราะการฆ่าคนในสงครามอิหร่านไม่ใช่เรื่องที่นำมาล้อเล่น เด็กหญิง 168 คนที่ตายในวันแรกของสงคราม ก็ไม่ใช่เรื่องน่าสนุก หรือน่าเชิดชู เพราะมันไม่ใช่เกียรติยศ มันคือฆาตกรรม

นอกจากเจ้าคุณหนีถันฯที่อ้างไบเบิลขยายดินแดนแล้ว ช่วงนี้ทั้งเจ้าสำนักอินทรีและ รมต. ต่างก็ใช้ศาสนามารองรับสงคราม ภาพของเจ้าสำนักในชุดแดงรักษาคนป่วย ตีความเป็นอย่างอื่นมิได้ ถ้าไม่ใช่หมายถึงพระเยซู

จุดนี้สร้างความไม่สบายใจต่อชาวคริสต์ทั่วโลก

คนในฝั่งศาสนาบางคนเหลืออด ออกมาบอกว่า "สิ่งที่แหกเสร็จทำกับศาสนาคริสต์ ก็เหมือนสิ่งที่อัลไคดาทำกับศาสนาอิสลาม"

มีเรื่องหนึ่งที่สอนกันยาก หรือสำหรับคนบางคนสอนไม่ได้เลย คือกาลเทศะ

วินทร์ เลียววาริณ
17 เมษายน 2569

เรื่องทรัมป์แค้นโอบามานี้ ผมเก็บความจากบทวิเคราะห์ต่างๆ ไม่ได้แต่งขึ้นเอง แต่ประเด็นคือ ไม่ว่าทรัมป์จะตัดสินใจสมัครเป็นประธานาธิบดีเพราะถูกโอบามาเหยียดหยามหรือไม่ ไม่สำคัญ แต่มันน่าจะส่งผลต่อนโยบายของเขา เพราะทันทีที่เขาขึ้นสู่อำนาจ ก็พยายามล้มนโยบายต่างๆ ของโอบามา ทรัมป์ล้ม Obamacare ไม่สำเร็จ แต่ฉีก JCPOA สำเร็จ

ก็มาถึงเรื่อง JCPOA ที่สัญญาว่าจะขยายความ

อะไรคือ JCPOA?

ต้องเล่าย้อนไปไกล...

เราต้องรู้ก่อนว่า อิหร่านเคยเป็นรัฐประชาธิปไตยที่มีการเลือกตั้ง ในปี 1951 โมฮัมหมัด โมซาดเดกห์ (Mohammad Mosaddegh) ผ่านการเลือกตั้งขึ้นเป็นนายกฯ แต่ไปขัดผลประโยชน์พวกตะวันตกเรื่องน้ำมัน ซีไอเอและ MI6 จึงรวมหัวกันก่อรัฐประหารโค่นโมซาดเดกห์ลง แล้วให้ ชาห์ ปาห์ลาวี ขึ้นปกครอง เป็นรัฐตำรวจ (ก็คือเผด็จการนั่นแหละ)

ชาห์ ปาห์ลาวี ครองอำนาจ 26 ปี เอื้อประโยชน์ให้ตะวันตกเต็มที่ จนถึงปี 1979 ชาวอิหร่านนำโดยโครไมนี ลุกฮือปฏิวัติล้มระบอบชาห์ ชาห์ ปาห์ลาวี หนีไปลี้ภัยที่สหรัฐฯ อิหร่านกลายเป็นสาธารณรัฐอิสลาม (ลูกชายของชาห์ ปาห์ลาวี ที่สหรัฐฯ ก็ยังหวังเป็นผู้นำอิหร่าน หากสหรัฐฯล้มรัฐบาลสำเร็จ)

การที่สหรัฐฯให้ที่พักพิงชาห์ ปาห์ลาวี ทำให้ชาวอิหร่านจำนวนหนึ่งประท้วงโดยบุกสถานทูตสหรัฐฯที่เตหะราน จับชาวอเมริกัน 66 คนเป็นตัวประกัน รัฐบาล จิมมี คาร์เตอร์ ส่งหน่วยพิเศษไปช่วย เรียกว่าปฏิบัติการ Eagle Claw แต่ไม่สำเร็จ ทหารที่ไปช่วยตายหลายคน

(นอกจากนี้ยังมีตัวประกันอเมริกันหกคนติดอยู่ที่บ้านพักสถานทูตแคนาดา สหรัฐฯส่งคนไปช่วยออกมาสำเร็จด้วยวิธีพิสดาร เคยสร้างเป็นหนังเรื่อง Argo)

นี่น่าจะเป็นเหตุผลที่ จิมมี คาร์เตอร์ แพ้การเลือกตั้งครั้งที่สอง ตรงนี้มีเกร็ดเล่าว่า เรแกนส่งคนไปเจรจากับพวกอิหร่านให้ปล่อยตัวประกัน ฝ่ายเรแกนปฏิเสธเรื่องนี้โดยสิ้นเชิง แต่น่าคิดว่าเพียงไม่กี่นาทีหลังจากเรแกนสาบานตนเป็นประธานาธิบดี ก็อิหร่านปล่อยตัวประกันหลังจากขังไว้นาน 444 วัน

ผลของการที่สหรัฐฯเสียผลประโยชน์น้ำมันในอิหร่าน บวกกับชาวอเมริกันถูกจับเป็นตัวประกัน ทำให้เกิดความแค้นฝังหุ่น อิหร่านกลายเป็นผู้ร้ายมานับจากนั้น และถูกแซงชั่นมาจนทุกวันนี้ นับได้ 47 ปี

นอกจากนี้การที่อิษราเอรมองว่าอิหร่านเป็นภัยต่อการสร้างมหาอาณาจักร 'เดอะ เกรทเตอร์ อิษราเอร' ของตน ก็พยายามยุให้สหรัฐฯบุกอิหร่านมาตลอด แต่ไม่มีประธานาธิบดีคนไหนยอมทำ เพราะในทางการเมืองโลก อิหร่านยังไม่ใช่ภัยของสหรัฐฯ

ครั้นถึงยุคโอบามา มีการเจรจากันอยู่นาน 20 เดือน ได้ผลลัพธ์คือสนธิสัญญา JCPOA (The Joint Comprehensive Plan of Action) ประเทศหลักๆ ให้การสนับสนุน ได้แก่ สหรัฐฯ อังกฤษ จีน รัสเซีย ฝรั่งเศส และเยอรมนี รวมทั้งอียู และรับรองโดยสหประชาชาติ

สาระของ JCPOA คืออิหร่านยอมจำกัดโครงการนิวเคลียร์ ยอมให้สหรัฐฯและ International Atomic Energy Agency (IAEA) เข้าไปตรวจสอบได้ว่าไม่ได้สร้างอาวุธนิวเคลียร์จริง แลกกับการเลิกแซงชั่น

โลกเย็นลงหลายองศาเมื่อมีการเซ็นสัญญาฉบับนี้

แต่เจ้าคุุณหนีถันยาใคร (medicine who) ต่อต้านสนธิสัญญาฉบับนี้เต็มที่ เขาถ่อไปพูดที่สภาคองเกรสสหรัฐฯ เพื่อล้มมัน แต่ไม่สำเร็จ

เจ้าคุุณหนีถันฯมาทำสำเร็จหลังจากทรัมป์ขึ้นมาเป็นใหญ่ ทรัมป์เห็นว่า JCPOA ก็คือ Obama’s deal อะไรที่มีคำว่าโอบามา ก็ต้องลบทิ้งให้หมด ทรัมป์ฉีก JCPOA สมใจเจ้าคุุณหนีถันฯ

ทรัมป์อ้างว่าโอบามาเข้าข้างพวกอิหร่าน ทำให้อิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ นอกจากนี้โอบามายังขนเงิน 400 ล้านดอลลาร์ขึ้นเครื่องบินไปให้อิหร่าน

โอบามาส่งเงินให้อิหร่านจริง แต่ทรัมป์ตั้งใจบิดเบือน เพราะเงินที่โอบามาส่งไปให้อิหร่านเป็นเงินของอิหร่านเอง มันถูกแช่แข็งตอนที่เกิดความขัดแย้ง

(ตัวเลขเงินของอิหร่านที่ถูกแช่แข็งในประเทศตะวันตกสะสมกันจนถึงวันนี้ ประเมินว่าราวแสนล้านดอลลาร์)

เมื่อสัญญา JCPOA ถูกฉีก อิหร่านก็หมดพันธะเรื่องนิวเคลียร์ เชื่อว่าน่าจะเริ่มโครงการปรมาณูขึ้นมาใหม่ตอนนั้น

หลังจากนั้นก็ปรากฏข่าวทั้งซีไอเอและ มอส splash (แปลเอาเอง) ลอบฆ่านายทหาร นักวิทยาศาสตร์อิหร่านตลอดเวลา จนเมื่อทรัมป์ขึ้นมารอบสอง ก็ก่อสงครามเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ ปีนี้ ทั้งที่ IAEA ยืนยันว่าอิหร่านไม่มีอาวุธนิวเคลียร์

แม้แต่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลสหรัฐฯ เช่น Tuisi Gabbard (ผู้อำนวยการฝ่ายข่าวกรองแห่งชาติ) และ Joe Kent (National Counterterrorism Center) ที่เพิ่งลาออก ก็ให้การว่าอิหร่านไม่มีอาวุธนิวเคลียร์

แต่สงครามครั้งใหม่นี้ไม่เป็นไปตามแผนที่คิดว่าจะจบเร็วแบบบุกเวเนซุเอลา อิหร่านฮึดสู้ ถล่มฐานทัพสหรัฐฯ อิษราเอร รวมทั้งประเทศกลุ่ม GCC ซึ่งเป็นพันธมิตรสหรัฐฯ นอกจากนี้ยังปิดช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้เศรษฐกิจโลกปั่นป่วนใกล้พัง

ตอนนี้ทรัมป์สัมผัสความร้อนระอุของเก้าอี้ที่ทำเนียบขาว ขู่โน่นขู่นี่ไปเรื่อย แต่ท้ายที่สุดก็คงต้องยอมเจรจา

และมันก็คงเป็นเรื่องตลก เพราะหากการเจรจารอบนี้สำเร็จ สิ่งที่ทรัมป์ได้ในตอนนี้อาจจะน้อยกว่าสิ่งที่อยู่ในสัญญา JCPOA ที่เขาฉีกทิ้ง

แกนโลกเปลี่ยนไปแล้ว

วินทร์ เลียววาริณ
16-4-26

หมายเหตุ เช่นเคย การสะกดชื่อผิดเป็นความตั้งใจ เพื่อลดความเสี่ยงของการถูกลงโทษ